امروز برابر است با :27 خرداد 1403

هورامان

هورامان تخت که در منطقه اورامانات واقع شده، یکی از زیبا‌ترین مناطق کوهستانی ایران و جاهای دیدنی استان کردستان است.

 هورامان تخت که در منطقه اورامانات واقع شده، یکی از زیبا‌ترین مناطق کوهستانی ایران و جاهای دیدنی استان کردستان است.

هورامان یا اورامان (به کُردی: هه‌ورامان) نام منطقه‌ای کوهستانی در غرب ایران و شرق عراق می باشد که تمام ساکنان آن کُرد هستند و به گویش هورامی یکی از شاخه‌های زبان گورانی سخن می‌گویند.

پیشینه سکونت در این منطقه به پیش از تاریخ برمی‌گردد که کشف قباله‌های هورامان وجود حاکمیت آشوریان، مادها، هخامنشیان و یونانیان را تأیید کرده‌است. کهن‌ترین آثار سکونت انسان در بررسی‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی در اطراف روستای هجیج یافت شده و مربوط به دوران پارینه‌سنگی می باشد که طبق گزارش باستان‌شناسان بیش از ۴۰ هزار سال تا حدود ۱۲هزار سال قدمت دارند. معماری پلکانی هورامان تخت و خانه‌های دیدنی آن، روستا را به‌شکل هرم‌گونه درآورده است که در راس این هرم قلعه‌ای باستانی قرار گرفته است.

منطقه اورامانات منطقه‌ای فرهنگی در غرب کشور بین دو استان کردستان و کرمانشاه واقع شده که دارای کوه‌ها و رودهای خروشان است. وجود این عوامل طبیعی دره‌هایی را شکل داده که ساکنان اورامانات، هزاران سال در تعامل با طبیعت زندگی کرده و این تعامل را می‌توان در باغ‌های پلکانی، معماری پلکانی زندگی هوار نشینی (کوچ گاه‌های موقت)، جشن‌ها و آیین‌های اصیل، صنایع‌دستی منحصر بفرد منطقه و… مشاهده کرد.

این محدوده شامل بیش از ۷۰۰ روستا، شهر و شهرستان از جمله سروآباد، سنندج و کامیاران در استان کردستان و شهرستان‌های روانسر، پاوه، جوانرود و ثلاث باباجانی در استان کرمانشاه می باشد. اورامانات بیست و ششمین اثر جهانی از ایران می باشد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. پیش از این “منظر فرهنگی بم” و “منظر فرهنگی میمند” در این فهرست جای‌داده شده بودند.

  • نام هورامان

یکی از گمانه‌های رایج درباره‌ی نام هورامان این است که واژه‌ی “هورامان” یا”اورامان“، از دو بخش “هورا” به‌معنی “اهورا” و “مان” به‌معنی خانه، جایگاه و سرزمین تشکیل شده‌است؛ و گفت می‌شود که هورامان به‌معنی “سرزمین اهورایی” و “جایگاه اهورامزدا” است. “هور” همچنین در اوستا به‌معنی خورشید آمده و هورامانجایگاه خورشید” نیز معنا می‌دهد. برخی هم که سن‌وسال بیش‌تری دارند می‌گویند در تاریخ قومی به نام اور به منطقه حمله کرده‌اند و مردم هم ندای “اور! امان! را سر داده‌اند که با گذر زمان تبدیل شده‌است به هورامان. عده‌ای دیگر هم می‌گویند این واژه به معنی آمدن ابر است؛ و جدیداً هم به لحاظ واژه‌ای به معنی برجسته می باشد.

  • پیشینه تاریخی هورامان

ساکنین این منطقه هورامی هستند اما طبق تحقیقات بسیاری من جمله کتاب تاریخ کُرد و کردستان مردوخ؛ ساکنین قدیمی این روستا و روستاها و مناطق همجوار ابتدا مردمانی به نام کرته یا کرتو بوده‌است که اطلاع چندانی از آن‌ها در دست نیست و بعدها در حدود هزاره اول قبل از میلاد به مرور سکونت گاه دسته ای از مردم ایل گوان قدیم که این مردم گوران قدیم در زمره اجداد مردم هورامی کنونی هستند که در حدود هزاره اول قبل از میلاد ساکن شمال ایران تا نزدیکی کابل بوده‌اند که در زمان ساسانیان و به خصوص توسط شاپور یکم هنگام بستن بند شوشتر چند هزار تن از این طایفه را از کابل به خوزستان احضار نمود که بعدها با ازدیاد جمعیت در خوزستان و فارس تا لرستان پراکنده گشتند که به مرور زمان در کنار ایلات و عشایر لرستان استقرار یافته و به مرور زمان از جنوب کرمانشاه تا جنوب کردستان پراکنده گشتند و در اواخر دوره ساسانی به مرور زمان یکجانشین شدند که بعدها به آن‌ها هورامی و به سرزمینی که در آن ساکن گردیدند هورامان اطلاق گردید زبان (هه ۆرامی) شباهت بسیار زیادی به زبان متن کتاب اوستا دارد.

  • فرهنگ هورامان

مردم منطقه هورامان بر این باورند اورامانات تخت زمانی شهری بزرگ بوده و مرکزیتی خاص داشته به همین دلیل از آن به عنوان تخت یا مرکز حکومت ناحیه‌ی هورامان یاد می‌کرده‌اند. به غیر از وضعیت خاص روستا از نظر معماری، موقعیت چشمه‌های پرآب، مراسم خاص و آداب و رسوم و وجود مقبره و مسجد پیر شالیار و به ویژه جمعیت و تعداد سکنه قابل توجه آن نشانگر اهمیت منطقه از دوره‌های گذشته‌است. پیش از ورود پارچه و کفش‌های خارجی و سایر منسوجات داخلی به استان کردستان، بیشتر پارچه‌ها و پای‌افزار مورد نیاز آن‌ها توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته می‌شده‌است.

  • معماری

معماری پلکانی هورامان تخت و خانه‌های دیدنی آن، روستا را به‌شکل هرم‌گونه درآورده است که در راس این هرم قلعه‌ای باستانی قرار دارد. معماری پلکانی این خانه‌ها باعث شده‌است تا به روستای هزار ماسوله مشهور شود و به شکلی است که حیاط هر خانه پشت‌بام خانه‌ای دیگر است. معماری اورامانات و سرسبزی این منطقه کوهستانی رؤیایی، گویی پله‌هایی به‌سمت بهشت را تصویر می‌کند.

  • زبان مردم هورامان

مردم هورامان به گویش هورامی (اورامی یا اورامانی) که یکی از شاخه‌های زبان گورانی سخن می‌گویند.

  • مذهب هورامان

مردم هورامان پیرو دین اسلام و سنی مذهب هستند.

  • جمعیت هورامان

برپایه‌ی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ خورشیدی، جمعیت هورامان در این سال بالغ بر ۳٬۱۷۶ نفر بوده‌است.

  • موقعیت جغرافیایی هورامان

هورامان تخت، از غرب با عراق، از شمال با سروآباد و از جنوب با استان کرمانشاه محدود می‌شود و جاده‌ای به طول ۶۵ کیلومتر آن را به شهر سروآباد متصل می‌نماید.

این شهر در دره‌ای شرقی- غربی و در شیب تندی روبه روی کوه “تخت” واقع شده‌است. خانه‌های شهر به‌طور کلی از سنگ و اغلب به صورت خشکه چین و به صورت پلکانی ساخته شده‌است که به همین دلیل آن را “هزار ماسوله” نیز می‌نامند. بنا به اعتقاد مردم منطقه هورامان زمانی شهری بزرگ بود و مرکزیتی خاص داشت و به همین خاطر از آن به عنوان تخت یا مرکز (حکومت) ناحیه هورامان یاد می‌کردند. مراسم پیر شالیار در این شهر بسیار معروف می باشد.

  • آب و هوا هورامان

آب‌وهوای منطقه اورامان یا هورامان کوهستانی است. به دلیل کوهستانی بودن این روستا و دشت‌های سرسبز و چشمه‌های جوشان آب و هوا در بهار و تابستان خنک بوده و در زمستان هوا بسیار سردتر خواهد بود.

 

  • جاذبه های تاریخی و ديدنی هورامان

قلعه هورامان

این قلعه از جمله دیدنی های منطقه هورامان و استان کردستان می باشد که محل قرارگیری آن کمی بالاتر و در بالای کوه (آبادی هورامان در دامنه ی این کوه واقع شده) می باشد. برای این قلعه یا به بیانی قلعه ها دو نقش شناخته می شود: ۱- نشامی و محافظ بودن به منظور جلوگیری از ورود دشمن و بیگانه ۲- راهنما برای یافتن راه

مسجد تاریخی

مسجد مذکور یکی از جاذبه های تاریخی منطقه هورامان محسوب می گردد که تاسیس آن با استفاده از مصالح، وسایل و همچنین سبک ساخت، رنگ آمیزی ها و مزین سازی آن توسط نیروی محلی منطقه حمایت و تامین شده است که همین موضوع بر زیبایی آن می افزاید.

 

  • دیدنی های فرهنگی هورامان

مراسم پیر شالیار

بزم ها و مراسم علاوه بر تصویر شادی آفرینی گاهی توانایی محسوب شدن در زمره ی جاذبه های فرهنگی یک منطقه اعم از کشور، شهر یا روستا را نیز دارد. در رابطه با روستای هورامان همین موضوع صدق می کند. شالیار از مراسم خاص و باعظمت این روستا بوده که در رده جاذبه های فرهنگی هورامان قرار می گیرد. سالیانه جشن سنتی عروسی پیر شالیار در این منطقه در ایام چهارشنبه و پنجشنبه دوم ماه بهمن برپا می گردد.

هورامان

عکسی از منطقه هورامان با دارا بودن معماری پلکانی

هورامان

عکسی از منطقه هورامانات

هورامان

عکسی از زیبایی های منطقه هورامان

4 یک پینگ

  1. پینگ بک: محمد عطاری - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  2. پینگ بک: عثمان هورامی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  3. پینگ بک: دکتر سوران کردستانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  4. پینگ بک: محمد مردوخ کردستانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.