امروز برابر است با :2 اسفند 1402

ملا غفور دباغی

ملا غفور دباغی، شاعر نامی کُرد در سال 1306 هجری شمسی در شهر سقز متولد شد.

ملا غفور دباغی، شاعر نامی کُرد در سال 1306 هجری شمسی در شهر سقز متولد شد.

یکی از این بزرگان فرهنگ و ادبیات کردستان، ماموستا ملا غفور دباغی می باشد که به شاعر خوش، قریحه نکته سنجو همواره تنگدست از نظر مالی، مشهور می باشد. ملا غفور فرزند درویش عبدالله میباشد که در شهرستان سقز دیده به جهان گشود. پدرش درویش عبدالله، دباغ بوده و بنا به ضرورت شغلی به شهرستان بانه نقل مکان نمود. هنوز بیش از سه سال از سن غفور نمی‌گذشت که در شهر بانه به بیماری آبله مبتلا گردید و بر اثر این بیماری دیدگانش نابینا شدند. و به نقل از جلد دوم کتاب تاریخ مشاهیر کُرد اثر بابا مردخ روحانی(شیوا)،در مدت هشت سال، حافظ کل قرآن می شود.

و به قول خودش از آن روز به بعد رنگ خوشبختی را نیز به خود ندید. چون به سن 7 سالگی رسید پدرش وی را به نزد میرزا محمد کریم نامی برد تا قرآن را از برکند. به این ترتیب تا سال 1320  هجری شمسی و سن چهارده سالگی حدود نیمی از قرآن را حفظ کرد در این ایام که مصادف با رسیدن آتش جنگ جهانی دوم به ایران بود – حکومت مرکزی دچار ضعف شد و در بانه محمد رشید خان سر به شورش برداشت و منطقه را ناامنی فرا گرفت. درویش عبدالله به مهاباد نقل مکان کرد و در آنجا نیز غفور را به ملا احمد بایزید سپرد تا دوره حفظ و قرائت قرآن را کامل کند. به این ترتیب ایشان در مدت هشت سال تمام سی جزء قرآن را حفظ کرد و کار نیمه تمام خود را به پایان رساند. همچنین به امر پدرش در خدمت ملا حسین مجدی به آموزش عروض و قافیه پرداخت و نزد حاج ملا خالد وحیدی مباحثی از شرع و همچنین در کلاس قاضی محمد خضری در اشنویه درس هایی از شرع عقاید را فراگرفت.

ملا محمد غفور از سال 1330 هجری شمسی ضمن تحصیل علوم دینی به شعر و شاعری علاقمند شد و بیش از هر چیز دیگر اشعار شعرای نامدار کُرد و فارس را به خاطر سپرد در این سالها که اکثراوقاتش را با طلبه های علوم دینی می گذراند به کمک ایشان شعرهای بسیاری را از بر کرد و گاه گاهی نیز خود شعر می سرود و اشعار دیگران را تخمیش و تضمنین میگرد شعرهایش روان و بی تکلف بودند و به سرعت در دل شنوده می نشستند و اندک اندک این سروده ها دوستدارانی یافتند و برای صاحبشان کسب شهرتی نمودند اما شهرت و محبوبیت برای ملا غفور نان و آب نمی شد و درد و فقر و تنگدستی را درمان نمی کرد او علیرغم میل باطنی و دلیل شدت نیاز ناچار بود که در توصیف و تعریف ثروتمندان شعر بگوید و پاداش ناچیزی بگیرد و یا در تلاش معاش همراه با چند تن دیگر از نابینایان به روستاهای دور و نزدیک برود و با جمع آوری زکات و خیرات مردم مختصر توشه ای فراهم آورد و چند صباحی را بگذراند.

دگرگون شدن اوضاع سیاسی و اجتماعی کشور عراق پس از کودتای عبدالکریم قاسم در تابستان سال 1337 هجری شمسی در عراق بر ملاغفور تأثیر زیادی گذاشت و از آن تاریخ در قالب های جدی و طنز شعرهای آبداری در بیان مظالم اجتماعی و شکوه و شکایت از نابرابری سرود و به نوعی زبان حال قشرهای ستمدیده و محروم اجتماع شد. ملا غفور در سال 1350 به دنبال یادگیری خط مخصوص نابینایان (خط بریل) همت کرد و آن را به خوبی فرا گرفت او در عین حال سال های بسیاری را به جمع آوری و در قالب شعر گنجاندن مثل ها و مثل های گذشتگان در زبان کُردی پرداخت و مجموعه با ارزشی گرد آورد که به دستور ساواک ضبط گردید و هرگز به او بازگردانده نشد بعدها با مراجعه به محفوظاتش مقداری از آنها را دوباره نوشت که اکنون موجود می باشد و نمونه هایی از آن را در این جا خواهیم آورد شاعر مورد بحث ما در این اواخر در میان مردم مهاباد ارج و حرمتی یافته بود و در سایه آن زندگی ساده ای را می گذراند. او سرانجام در بامداد یکشنبه 29 مرداد سال 1369 هجری شمسی برابر با ۱۲ اوت ۱۹۹۰ میلادی و ۲۰ محرم ۱۴۱۱ قمری در شهر مهاباد فوت کردند. مردم این شهر جنازه اش را با احترام فراوان تا قبرستان بداغ سلطان تشییع کردند و آنجا در کنار شاعر بلند آوازه کُرد هیمن مهابادی به خاک سپردند .

از آثار برجسته ملا غفور دباغی:

  1. «دیاری مه هاباد، په ندی پیشینان» اندرزهای گذشتگان
  2. «چوارینه کانی ماموستا فه رروخی یه زدی» از فارسی به کردی
  3. «دیوان اشعار ملا غفور دباغی با نام ئاسوی روون

 

نمونه‌ای از آثار فارسی ملا غفور دباغی

پس سپاست کنم ای دکتر خوش قلب و غیور      که مرا یاد تو بگشود در شادی و شور

از همان شب که مرا دست قضا یاری کرد           جرعه‌ای چند را داشت ز صهبای حضور

آنچنان عمق دلم مسکن و ماورای تو شد            که از این غمکده بیرون نروی تا لب گور

دیده کز لذت دیدار تو محروم شد چه باک؟        دیده‌ی معنیم از دیدنتان شد پر نور

کاش یکبار دگر بخت نگون یار شدی                با تو بشینم و پیدا نشود کار ضرور

گفته‌ها رد و بدل کرده سخن‌ها به میان             بحث درباره سرمای دی ومفلس و عور

مطلبی نیزه به کردی بشنو جان دلم                 تو شفابخش مریضانی چه نزدیک و چه دور

ملا غفور دباغی

عکسی از زنده یاد ملا غفور دباغی شاعر نامی کُرد

ملا غفور دباغی

عکسی از جلد کتاب په ندی پیشینان نوشته شاعر کُرد ملا غفور دباغی

ملا غفور دباغی

عکسی از شاعر کُرد ملا غفور دباغی درحال دکلمه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.