امروز برابر است با :2 اسفند 1402

مریوان

مریوان یکی از شهرهای استان کردستان است که در غرب ایران قرار دارد.

مریوان یکی از شهرهای استان کردستان است که در غرب ایران قرار دارد.

شهر مریوان در۱۳۰ کیلومتری غرب سنندج واقع شده است. منطقه‌ای خوش آب و هوا و مرتفع است که طبیعت‌اش همیشه زبانزد بوده است. مریوان دارای کوه‌های بلندی و همچنین دشت‌های سبز و دره‌های عمیق و جنگل‌های پر درختی را در دل خود جای داده است. چشمه‌ها و آبشارها و رودهای پر آبش دل می‌رباید.

مریوان به خاطر طبیعت بکر و قرار گرفتن در نزدیکی دریاچه زریوار و منطقه اورامان از شهرهای پررونق کردستان به حساب می‌آید و از لحاظ اقتصادی هم پیشرفت خوبی داشته است. جمعیت مردم شهر مریوان حدود ۱۳۷۰۰۰ نفر است و مردمش از نژاد ماد آریایی می‌باشند و اکثرشان مسلمان و سنی هستند. زبان مردم شهر مریوان زبان کُردی است و با این گویش با هم سخن می‌گویند.

  • نام مریوان

درباره‌ی ریشه نام گذاری مریوان گمان‌های زیر گفته شده‌است:

در زمان آشوریان این سرزمین را دور آشور یا کارشاروکین گفته‌اند، چرا که سارگن پادشاه آشور پس از تسلط بر این منطقه، در حدود ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد به جای شهر کهن هار هار این شهر را می‌سازد را می‌سازد که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

در منابع اسلامی از این منطقه به عنوان دژان یا دزان نام برده‌اند، چرا که دارای دژ و قلعه‌های مستحکمی بوده‌است و به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

در گذشته هنگام صدور قباله‌ها و ذکر محل تولد در موقع صدور شناسنامه از دو کلمه‌ی قلعه شاه آباد و دژ شاهپور استفاده شده‌است.

در متون کهن مریوان را مهروان متشکل از دو واژه مهر و وان به معنی جایگاه مهر نوشته‌اند و به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

طبق شواهد این منطقه را مرویان خوانده‌اند، چرا که این منطقه دارای محصولات جنگلی مانند مازوج، کتیرا و گز درختی بوده و عدای برای تجارت این قبیل محصولات به این منطقه آمده که گویا اهل مرو بوده‌اند و در همین محل ساکن شده‌اند که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

هم چنین بر اساس گفته‌ها این منطقه را مراویان به معنی جای مرغابی گفته‌اند، چرا که نیز گفته‌اند چون دریاچه زریبار باتلاقی بوده و در نتیجه انواع مرغان آبی مهاجر در فصول مختلف به منطقه کوچ کرده‌اند و در زبان کردی به مرغابی مراوی گفته می‌شود که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

آمده‌است که این منطقه را مروانیان نام نهاده‌اند، چرا که عده‌ای از مراوانیان پس از شکست و انقراض حکومت اموی در بغداد گریخته و در این محل ساکن شدند و به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

بعضی دیگر این منطقه را به مروان به حاکم عرب منسوب می‌دانند که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده‌است.

مریوان یا مهریان نام خود را از واژه مهریان در زمان ساسان ها دریافت می‌کند، مهریان کسی بود که زمین‌های کشاورزی را از دربار شاهی اجاره می‌گرفت. عموماً خاندان سلطنتی یا مردان ازات و گه ورا (گبرا به آرامی) و در مقابل میزانی اجاره می‌داد. اجاره بها در متون پهلوی تحاک و احتمالاً در زبان آرامی گراگ نامیده می‌شد، میزان اجاره بها با واحد پول رایج که استیر بود پرداخت می‌شد هر استیر معادل ۴ درخام ساسانی بود، معمولاً بردگان چون پول نقد نداشته‌اند در مقابل شتیر (بز ۱ ساله) تحویل می‌دادند، احتمالاً هر دیهات یا داهات باید ۵۰ شتیر یا استیر تحویل می‌داد، مهریوان دستگرد خود را به چندین داهات یا دیهات تقسیم می‌کرد که در آن عموماً بردگان به کشاورزی مشغول می‌شدند و مال اجاره می‌دادند. در نظر داشته باشید اودانی با دیهات فرق دارد، اودانی شامل تمام وسایل تولید از جمله آب یا جوگه آب که عموماً این جوگه‌ها هه واس نامیده می‌شدند و اژیروان یا ژیژوان (مأمور اب) والبته بردگان می‌شد، اجاره گیرنده صاحب همه چیز می‌شد. تعداد ژیژوان‌ها در مناطق مریوان از انگشتان دست بیشتر است.

ماموستا قانع شاعر نامدار کُرد درباره‌ی مریوان می‌گوید:

ئه م خاکی مه ریوانه وه کو خه لدی به رینه                                      ئه م خاکی مه ریوانه وه کو عه رشی مو عه لا

ئه م خاکی مه ریوانه براکانی سه فایه                                             ئه م خاکی مه ریوانه وه کو زروه یی ئه علا

ئاو سارد و هه وا سووک و فه ره ح به خش و عه تردار                       بو خوش تره ده رکی، له دووسه د نه رگسی شه هلا

پیاوانی هه موو ژیرو و ژنانی هه موو ئاقل                                       پیرانی هه موو ره ند و منالی هه موو دانا

 

  • زبان مردم مریوان

زبان مردم شهرستان مریوان کُردی سورانی واقلیتی نیز کُردی هورامی میباشد.

 

  • مذهب مریوان

مردم مریوان پیرو دین اسلام و مذهب سنی می باشند.

دین کُردها چه قبل از اسلام و چه در دوره‌های اسلامی با سایر اقوام ایرانی مشترک بوده‌است. طبق اسناد و آثار به دست آمده قبل از اسلام بیشتر مردم کردستان زرتشتی بوده‌اند و امروزه اکثریت مردم این استان، مسلمان و سنی مذهب بوده و در انجام آداب و مناسک دینی از فقه شافعی باغیرت می‌کنند. امروزه مردم شهرستان مریوان و نواحی آن نیز به دین “اسلام” و مذهب “سنی شافعی” اقتدا کرده‌اند که بیشتر مردم قریب ۹۶ درصد “مسلمان اهل تسنن و شافعی مذهب“، حدود ۲ درصد “شامل مذهب تشیع”، حدوداً ۰/۸ درصد “زرتشتی” و حدود ۰/۶ درصد “مسیحی” و درصد باقی‌مانده هم بدون دین می‌باشند. البته در گذشته مردم این منطقه همراه با مردم اورامانات دین “زرتشتی” داشته‌اند و هم‌اکنون در بعضی از رسوم نمادهایی از دین زرتشت را در طول زمان با خود آورده‌اند، از جمله شال خود که نمایانگر سه اصل پربار “کردار نیک، پندار نیک و گفتار نیک” می‌باشد و “روشن کردن آتش به هنگام نوروز و رقص و سماع به دور آن” که آیین اکثر مردم ایران نیز می‌باشد.

  • آداب و رسوم

مردم منطقه‌ی مریوان از لحاظ آداب و رسوم تفاوت چندانی با کُردهای دیگر مناطق ندارند، رسوم مختلف مناطق کُردنشین به یکی از مراحل یا پدیده‌های تاریخی پیوند دارد. مردمان مناطق مختلف شهرستان مریوان از نژاد آریایی، زبان آنان کُردی، دین اسلام و سنی مذهب شافعی می‌باشند جشن‌هایی که در میان آنان مرسوم است در برگیرنده‌ی جشن‌های مذهبی، ملی و باستانی است که ریشه در باورهای کهن مردم داشته و اغلب تاریخی و پاره‌ای اسطوره‌ای است؛ از مراسم رایج در میان کُردان و مخصوصاً منطقه‌ی مریوان می‌توان به مراسم تولد، مراسم فوت، عزاداری، مراسم عقد و تعیین مهریه، مراسم عروسی “که مراسمی بی‌نظیر است” با رقص و کُردی محلی “هه‌لپه‌رکی” اشاره نمود.

هم چنین مراسمی نظیر “شوبراتی، جشن آغاز سال – (جه ژنی سه رسال)، چهارشنبه‌سوری، بوکه‌بارانی (عروس باران)” و اعیاد مذهبی نظیر “جه ژنی رمه زان (عید فطر)، عید قربان “جه ژنی قوربان (عید قربان) و جشن مولودی‌خوانی (به مناسبت میلاد پیامبر اسلام)” که همگی از شکوه خاصی برخوردار و با شادی و سرور زایدالوصفی برگزار می‌گردد.

 

  • جمعیت مریوان

برپایه‌ی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ خورشیدی: جمعیت کل شهرستان مریوان به ۱۹۵٬۲۶۳ نفر، جمعیت نقاط شهری ۱۳۶٬۶۵۴ نفر و جمعیت نقاط روستایی ۳۳٬۰۷۴ نفر می باشد. مریوان سومین شهر پرجمعیت استان کردستان (بعد از سنندج و سقز) به‌شمار می‌رود. از جمعیت ۱۸۲٬۲۶۳ نفری کل شهرستان مریوان ۹۲٬۹۵۶ تن مردان و ۹۰٬۳۰۷ تن زنان هستند.

 

  • موقعیت جغرافیایی مریوان

مریوان در ۱۲۵ کیلومتری غرب سنندج قرار دارد. شهر مریوان دارای طول جغرافیایی شرقی حداکثر بین ۴۵ دقیقه و ۴۶ درجه و حداقل بین ۵۸ دقیقه و ۴۵ درجه و عرض شمالی حداکثر ۴۸ دقیقه و ۳۵ درجه و حداقل بین ۱۹ دقیقه و ۳۵ درجه نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد که در ارتفاع ۱۳۲۰ متری از سطح دریای آزاد قرار دارد. مریوان از شمال به سقز، از شمال شرقی به دیواندره، از شرق به سنندج، از جنوب شرقی به سروآباد و از شمال غربی به دره شلیر و از غرب کشور هم به شهر پنجوین شهرستان سلیمانیه کشور عراق با ۱۰۰ کیلومتر مرز مشترک منتهی می‌شود.

  • آب و هوا مریوان

مریوان آب و هوایی کوهستانی دارد و اغلب سرد می باشد. به عنوان یکی از پربارش‌ترین شهرهای استان کردستان شناخته می‌شود و خاک حاصلخیزی نیز دارد و به همین دلیل است که این منطقه سرسبز و زیبا است.

 

  • کوه‌ها و مناطق طبیعی مریوان
  • رشته کوه چهل چشمه
  • رشته کوه هزار میرگه
  • کوه سه کوچکه
  • کوه هزار میرگه
  • کوه سورین
  • کوه میراجی
  • کوه کره میانه
  • کوه سلطان اخزه تو
  • کوه مسجد میرزا
  • کوه سلطان احمد
  • قله‌ی گاران
  • قله‌ی امام

 

  • جاذبه های تاریخی و گردشگری مریوان

از جمله جاذبه های تاریخی و گردشگری شهر مریوان می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  •  دریاچه زریوار
  •  آبشار گویله
  •  آبشار سلور
  •  تفرجگاه ملاقوبی
  •  غار کونا شم شم
  •  دشت بیلو
  •  پل گاران
  •  قلعه امام مریوان
  •  مقبره پیر شالیار
  •  تپه ترخان آباد
مریوان

عکسی از مناطق گردشگری و دیدنی مریوان

مریوان

عکسی ار دریاچه زریوار مریوان

مریوان

عکسی از شهر زیبای مریوان

3 یک پینگ

  1. پینگ بک: قانع - بانه تی وی

  2. پینگ بک: محمد عطاری - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  3. پینگ بک: کوچر بیرکار - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.