امروز برابر است با :27 خرداد 1403

محمد مردوخ کردستانی

محمد مردوخ کردستانی، امام جمعه اهل سنت کردستان ایران در سال ۱۲۵۶ در سنندج به دنیا آمد.

محمد مردوخ کردستانی، امام جمعه اهل سنت کردستان ایران در سال ۱۲۵۶ در سنندج به دنیا آمد.

  • دوران زندگی و تحصیلات محمد مردوخ کردستانی

محمد مردوخ کردستانی ملقب به “جمال‌الدین” و شهیر به “آیت‌الله كردستانی”، امام جمعه اهل سنت کردستان ایران در عهد قاجار و پهلوی بود. که شاهد و شرکت‌کننده بسیاری از حوادث تاریخی و رویدادهای اجتماعی و سیاسی دو قرن اخیر کردستان ایران بوده‌است.

او فرزند شیخ عبدالمؤمن مردوخ بود. وی از نسل اميرمحمد سرسلسله مردوخيان می‌باشد که در 737ق برای تبليغ دين اسلام با يک عده از کسان و بستگان خود از شام (سوريه) به خاک اورامان کردستان هجرت نموده در دشت شاميان، چادر زدند. سپس برای جلوگيری از سرما ناچار شدند که دهکده دگاشيخان را بنا کنند پدرش سِمَت امامت جمعه سنندج را بر عهده داشت.

وي در 7سالگی نزد پدرش به خواندن الفبا و قرائت جزوات قرآن پرداخته در مدت کمی صرف و نحو و منطق و حساب و هندسه و تصريف زنجانی و نصاب الصبيان و علم فرايض را آموخت. به خاطر برخورداری از هوش و ذکاوت فوق‌العاده زودتر از حد انتظار به علوم قديمه دست يافته به مراحل نهايی رسيد. و چون دارای بيان شيوا و منطقی قوی بود، و در ضمن به مطالعه متون علوم عقليه و نقليه پرداخته در اندک مدتی در بسياری از علوم رسمی و رياضی و صنايع و هنرهای زيبا و ذوقی از قبيل حجاری، معماری، نقاشی، حکاکی و صحافی مهارت پيدا کرد.

در ۱۲ سالگی که پدرش شیخ محمد مردوخ درگذشت محمد عهده‌دار امامت جمعه سنندج شد. آشنایی مردوخ با زبان‌های عربی و انگلیسی موجب شد تا وی بتواند با تحولات فرهنگی و اقتصادی آن سده آشنا شود.

در سن ۳۰ سالگی مردوخ ماشین چاپی به سنندج وارد کرد و روزنامه اتحاد را منتشر کرد. شیخ محمد مردوخ در حوادث مشروطه کردستان و سال‌های پس از آن نقش مهمی داشت. از نظر انتشار و ترجمه کتاب نیز آثار زیادی منتشر کرد. همچنین در سواری و تيراندازی و قلمفرسايی و نقاشی و خطاطی نمونه دوران و سرآمد اقران بوده است.

مردوخ کردستانی همچنين “انجمن صداقت” را نيز تشکيل می‌دهد و چون مردم بيش از حد علاقه و دلبستگی نشان میدهند انجمن را به “حزب ترقی و تهذيب اخلاق” تغيير میدهد، و به نشر مسلک دموکراسی می‌پردازد.

در 26 محرم  1337 هجری‌قمری رئيس عدليه و ادارات اوقاف و معارف کردستان می شود. در سرودن اشعار عربی و فارسی و کُردی تسلط کامل داشت که بيشتر آن در ديوان اشعارش موجود می‌باشد.

شیخ محمد مردوخ در حوادث مشروطه کردستان و سال‌های پس از آن نقش مهمی داشت. از نظر انتشار و ترجمه کتاب نیز آثار زیادی منتشر کرد. مجموع آثار منتشر شده و ناشده‌ی ایشان حدود ۱۱4 جلد کتاب و رساله می‌باشد. مهمترین و معروفترین کتاب وی، کتابِ تاریخ کرد و کردستان است که مرجع تاریخی مهمی در تاریخ نوین کُردها و کردستان می‌باشد.

  •  لیست کتب شیخ محمد مردوخ کردستانی

1-‌ تاریخ مردوخ یا تاریخ کُرد و کردستان، 2- فرهنگ مردوخ (2 جلدی)، 3- فقه محمدی (4 جلدی)، 4- نحو محمدی، 5- منطق محمدی، 6- اصول فقه محمدی، 7- صرف محمدی، 8- حساب و هندسه‌ی محمدی، 9- طب جدید، 10- جغرافیای سنندج، 11- خلاصة الاحکام در شرح کفایه الاسلام، 12-‌ مواریث، 13- منتخب‌الخواص، 14- برجستگان جهان، 15- رموز آفرینش، 16- جان نما، 17- متعه، 18- عقیدة اسلامی، 19- هدف نما یا دستور ملل دنیا، 20- شطرنج‌نامه‌ی کردی، 21- شطرنج‌نامه‌ی فارسی، 22- جام و جان و جین، 23- تاریخچه‌ی تشیع، 24- اصلاح مصطلحات، 25- پرسش‌ها یا خلاصه‌ی حکمت و کلام، 26- 14 سوال، 27- ندای اتحاد، 28- نسیم رستگاری، 29- آیین رستگاری، 30- عول و تعصیب، 31- سرمایه‌ی هدایت، 32-‌ رهبر بشر، 33- راهنمای سعادت، 34- دانش و دین، 35- مناسک حج، 36- یزدان و اهرمن، 37- گفتارها، 38- پاسخ به پاسخ، 39- پاسخ به یزدی، 40- پاسخ به خمینی، 41- توضیح سقوط، 42- سقوط تحلیل، 43- سفاء العلیل، 44- تثلیث طلاق، 45- مائده، 46- دستور امیر به مالک اشتر، 47- بطلان تثلیث طلاق، 48- رد بابی و بهائی، 49- چاره‌ی بدبختی، 50- اُم الکتاب، 51-‌ رخصت ربا، 52- جواب معترضین، 53- جهان نما، 54- زمین و انسان، 55- دین وآیین، 56- محارم نسبی و سببی، 57- جبر و اختیار، 58- سیاست المدن، 59- پیرامون ماده‌ی 8 خانواده، 60- دیوان اشعار، 61- مولودنامه، 62- نخبة الاعلام، 63- خطبه‌ها، 64- منشئات، 65- ردّ اجتهاد، 66- جفر مصنوعی، 67- دستور بهبودی، 68- اتوبیوگرافی مردوخ، 69- خلاصة التواریخ، 70- حکمة الاحکام، 71- شرح اسطرلاب، 72- شرح حلقه‌ی کریمیه، 73- شرح ربع مجیب، 74- طباخی، 75- فلاحت، 76- حل اختلاف، 77- القاب الرّجال، + 37 رساله در موضوعات مختلف

بعد از پيروزی انقلاب اسلامی ايران از نشر کتب آيت الله مردوخ (بجز دو کتاب تاريخ کرد و کردستان و کتاب فرهنگ مردوخ ايشان) جلوگيری کامل به عمل آمد و تا کنون (سال 1391) هيچ کدام از آثار ايشان تجديد چاپ نگرديده است (البته با پرس و جو از بعضی بزرگان کردستان و اشخاصی که به کردستان عراق سفر نموده‌اند، اطلاع يافتم که بعضی از آثار ايشان که در داخل کشور ايران شايد تا سال‌های ديگر هم فرصت و مجوزی برای نشر آن‌ها پديد نيايد در کردستان عراق و از روی نسخ اصلی کتاب که در زمان پهلوی به چاپ رسيده بود، بازنويسی و چاپ گرديده است).

  • درگذشت محمد مردوخ کردستانی

بیش از پنج بار به جان شیخ محمد مردوخ سوء قصد شده است. او بنابر دستخط موجود، مرگ خود را سال 1354 پيش‌بينی نموده بود که در شب جمعه بيست و يکم شهريور همان سال مطابق با 5 رمضان 1395ق بعد از يک مدت بيماری در سن ۹۸ سالگی در سنندج درگذشت و طبق وصيت خود در دهکده نوره در چند کيلومتری غرب سنندج به خاک سپرده شد.

محمد مردوخ کردستانی

عکسی از جوانی محمد مردوخ کردستانی

محمد مردوخ کردستانی

عکسی از محمد مردوخ کردستانی امام جمعه اهل سنت کردستان

محمد مردوخ کردستانی

عکسی از مقبرة آیت الله مردوخی ـ سنندج

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.