امروز برابر است با :2 اسفند 1402

محمد ماملی

محمد ماملی، خوانندهٔ نواساز کُرد ایرانی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در شهر مهاباد دیده به جهان گشود.

محمد ماملی، خوانندهٔ نواساز کُرد ایرانی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در شهر مهاباد دیده به جهان گشود.

  • زندگی نامه 

محمد ماملی یکی از شناسنامه‌های موسیقی کُردی محسوب می‌شود. محمد ماملی فرزند سعید، فرزند علی، در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در محلهٔ “خڕێ” در شهر مهاباد زاده شد. سعید ماملی، پدر محمد، از خوش‌صدایان معاصرِ وفایی، شاعر عارف مهابادی بوده و بیشتر اشعار وفایی را با صوت دلنشین خود خوانده‌است. سعید ماملی دارای پنج فرزند به نام‌های حسین، محمد، مطّلب، حسن و جعفر بوده که حسین سال‌ها قبل بدرود حیات گفته و می‌گویند: خوش‌صوتی محمد ماملی کم‌نظیر بوده‌است.آن زمان کسی حتی فکرش را هم نمی کرد که این نوزاد روزی هنرمندی می شود که همه ی کردها به آن افتخار خواهند کرد.

  • فوت خانواده

سعید ماملی پدر محمد ماملی یکی از کسانی بود که در زمان خودش صدایی بی نظیر داشت که در سال۱۳۲۴ دار فانی را وداع گفت. هنوز در غم از دست دادن پدر بود که دو برادر بزرگتر از خودش به نام‌های حسین و هاشم هم طی یک هفته دار فانی را وداع گفتند و به این صورت محمد ماملی جوان را دریایی از غم و اندوه فرا می گیرد.

  • آغاز خوانندگی 

خانوادهٔ محمد ماملی به‌طور عموم صدای خوب و دلنشینی دارند. محمد ماملی در سال ۱۳۲۷ خورشیدی نخستین آهنگ خود را اجرا کرد و تا سال ۱۳۷۱، با ۵۴ سال سابقهٔ هنری، بیش از ۳۰۰ ترانه اجرا کرد. محمد ماملی در سال ۱۳۴۲ سفری به قلعه دزه و سلیمانیه کرد و چند ترانه را در آنجا اجرا و ضبط نمود. محمد ماملی چند ترانهٔ دوصدایی هم با حسین عبدالله‌زاده اجرا کرد. حسین عبدالله‌زاده در اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۰۶ شمسی در قریهٔ اگریقاش (ایندرقاش) از توابع مهاباد به دنیا آمده بود و از ۱۴سالگی کار خوانندگی را شروع کرد و در طول عمر خود بیش از ۵۰۰ آواز و ترانهٔ مختلف اجرا کرده بود. ترانه‌های ئاگربارانه و لاوه هه‌ی لاوه اولین سروده رسمی استاد محمد ماملی است که در سال ۱۳۲۱ بوده و در منطقه کانی‌مان قه‌مبران مهاباد ضبط و ثبت شد است.

  • کتاب بازی بیریان

کتابی با عنوان بازی بیریان: ژیان و گۆرانی‌یه‌کانی موحه‌ممه‌د ماملێ (جلد اول، محمد حسن احمد، بغداد، چاپخانهٔ الحوادث، ۱۹۸۳) در مورد محمد ماملی به چاپ رسیده‌است که در آن تعداد ترانه‌های اجراشده توسط این هنرمند بیش از ۷۰۰ نوشته شده‌است. شعر تعدادی از ترانه‌های او توسط هاشم نانوازادگان سروده شده‌است که در کتاب مذکور نامی از سرایندهٔ اشعار مربوط به هاشم نانوازادگان برده نشده و نوشته شده شعر این آواز برگرفته از فولکلور است.

  • مرگ و وفات محمد ماملی

استاد محمد ماملی در ۶۵ سالگی به دلیل مفقود شدن یکی از فرزندانش به نام نجات دچار غم و افسردگی شدیدی شد. محمد ماملی در اواخر عمر ازبیماری  آلزایمر رنج می برد و از فعالیت هنری محروم بود.
در سال۳ بهمن ماه سال ۱۳۷۷ درگذشت. او در مقبرةالشعرای مهاباد با حضور جمعیت زیادی در کنار آرامگاه استاد محمد قاضی، مترجم نامدار، به خاک سپرده شد.

  • هم نشینی با آمینه خاتون به بهانه سالروز وفات استاد

“دایه آمین” همسر محمد ماملی که هنوز هم با یاد و ترانه‌های استاد زندگی می‌کند، معتقد است که وی صدای مرد و زن و بزرگ و کوچک کُرد است و تن صدای او برای همیشه در دل و گوش علاقه‌مندانش خواهد ماند. وی گفت: همزمانی فعالیت هنری استاد محمد ماملی با ترانه‌ سرایانی چون حسن ماملی، خلیل صدیق، حسین عبدالله‌زاده و هاشم فیدایی در مهاباد باعث ارتقای هنر و موسیقی در این دیار شده بود و این هنرمندان در محله و بازار اشعار کُردی را می‌سرودند و دل‌ها را شاد می‌کردند. وی زندگی مشترک خودش با استاد محمد ماملی را این‌گونه توصیف کرد که استاد جدای از صدای دلنشین خدادادی از نظر اخلاقی انسان بسیار متواضع بود و در بین مردم نیز محبوبیت خاصی داشت.

وی عنوان کرد: استاد محمدماملی با همه دوست بود و صدای او همه را به خود جذب می‌کرد محفل شبانه استاد در طول سال نیز پرمخاطب و شلوغ بود. دایه‌آمین یادآور شد: آن مرحوم با صدای رسا اشعار کُردی شاعران نامی کُرد زبان از جمله ماموستا هه‌ژار، ماموستا هیمن، حاج هاشمی نانوازاده را سرود و روح تازه‌ای به شعرهای آنان بخشید.

محمد ماملی

عکسی از هنرمند محمد ماملی و همسرش

محمد ماملی

عکسی از هنرمند محمد ماملی

محمد ماملی

عکسی از مزار هنرمند محمد ماملی

2 یک پینگ

  1. پینگ بک: وفایی مهابادی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  2. پینگ بک: سید رحیم قریشی ‌زاده - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.