امروز برابر است با :2 اسفند 1402

محمد عطاری

محمد عطاری فرزند سعید متخلص به "فدا" در سال 1307 هجری شمسی در شهر بانه متولد شد.

محمد عطاری فرزند سعید متخلص به “فدا” در سال 1307 هجری شمسی در شهر بانه متولد شد.

  • زندگی نامه

محمد عطاری فرزند سعید متخلص به “فدا” در سال 1307 هجری شمسی در شهر بانه متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در بانه به پایان رسانید. در سال 1321 از بانه به قلادزه کردستان عراق مهاجرت نمود در آنجا به عنوان پرستار استخدام گردید. در سال 1975 میلادی پس از ناکامی شورش ملا مصطفی بارزانی به ایران پناهنده شد و در شهرداری بانه به صورت سر کارگر مشغول گردید و درسال 1359 به عراق بازگشت.

فدا به زبان های کُردی و فارسی و عربی تسلط دارد. علاوه بر اینکه به فارسی و کُردی شعر می سرآید در ترجمه هم استعداد برخوردار استکتاب تاریخ مردوخ و کرد شناسی اثر مرا داورنگ را از فارسی به کُردی ترجمه نمود و در عراق به چاپ رسانیده است.

برای نمونه قطعه شعری را که تحت عنوان جور گردون در رابطه با غزل “درد بی همدردی” کرمانج سروده است نقل می نماید که کرمانج هم غزل جوابیه ای رادر پاسخ ووی انشاه نموده است.

عاقلان از جور گردون در غمند                   عارفان با درد و سختی در غمند

از جفای نا کسان شاکی مباش                   همچو تو بسیار در این عالمند

درد خود بر گوی با صاحب دلان               گرچه این صاحب دلان اینجا کمند

ما ادیبان یارو و غم خوار تویئم                 خصم گرگ و یار میشان با همند

درد خود را بر طبیبان عرضه دار                این طبیبان درد را چون مرهمند

در شهوا راست این شعار تو                    در هوایت خاطران در ماتمند

یار ” کرمانج ” نگردد جز فدا                    مغشوش و در هم بر همند

کرمانج هم در تاریخ  13/11/1354 جواب “فدا” را چنین داده است:

کردی از من به شعری چند یاد                     از تو ممنونم ادیب خوشنهاد

یاد تو ز من به شعر پر فروغ                        کردی، من را در حقیقت شاد شاد

از فروغ شعر تو دریافتم                              گوهری، چون تونه هرما در بزاد

” عاقلان با درد و محنت همدمند                  من ندارم دوست ! با حرفت عناد ”

شکوه ی من خود ز بی همدردیست                درد بیهمدردیم دردیست خاد

من ز تو تنها “فدا” ممنونن شدم                    تو یکی آری غم دادی به بباد

از خدا خواهم که در دور فلک                     شاد گردی شاد و خوش ای هم نژاد

  • قاضی عبد الرحمن مفتی

قاضی عبدالرحمن مفتی جد مادری را قم سطوره و فرزند قاضی محمد سلیم از نژاد مولانا موسی توکلی میباشد. پس از تحصیلات مقدماتی، سالها در سلیمانیه و موصل و کوی و هه‌ولیر اربیل نزد اساتید مشهور به تحصیل ادامه داد.

از جمله استادان بنامشان ملا قادر دربیاره بوده است. پیش از جنگ بین الملی اول که مدت هفت سال بانه تحت استیلای حکومت عثمانی بود، قاضی عبد الرحمن در مسندا جدادی خویش در سمت قضاوت و تدریس در مسجد قاضی مشغول بود و چون از لحاظ علم و تقوا شهرتی به سزا داشت به عنوان مفتی در مسائل دینی شناخته شد.

به هنگام شروع جنگ جهانی اول به سلیمانیه مهاجرت نمود و در آنجا وفات یافت و جنازه اش در گورستان سیوان دفن گردید. ناری شاعر معروف کُرد مدتی در بانه نزد دوی تحصیلم علم نموده است.

  • حاج ملاسلام

حاج ملا سلام از علامای سر شناس بانه بوده که از منطقه مکریان به بانه مهاجرت نموده، و در مسجد ابراهیم آغاز به تدریس و امامت اشتغال ورزیده است. در سال 1336 هجری قمری دار فانی را وداع گفته و در گورستان بانه کون مدفون گردیده است.

  • ملا عیسی زربنه یی

ملا عیسی از اجداد ملا احمد خطیب بوده، نام برده در زمان سلطنت نادر شاه می زیسته و یک جلد از کتاب فقه ابن حجرا را به فارسی ترجمه نموده که دست نویس آن نزد حاج ملا علی خطیبی از نوادگانش موجود است.

  • حاجه بابه شیخ

حاجی بابه شیخ پسر خاله و مادر نویسنده ی کتاب و فرزند شیخ عبدالله بن شیخ محمد کاژاوی از احفادابی الوفاء نرگسی از نسل سید محمود المظفر ابن امام محمد باقر (رضی الله عنه) می باشد.

حاجی بابه شیخ در حدود 1302 هجری قمری در بانه تولد یافته است. پس از تحصیلات مقدماتی برای ادامه تحصیل بسیاری از مناطق کردستان را زیر پا گذاشته تا اینکه به بیاره رفته و نزد ملا قادر به شاگردی پرداخته و از مشارالیه به دریافت اجازه نائل گردیده و سپس به بانه بازگشت و به تدریس و خدمت به دین اشتغال ورزیده است.

در خلال جنگ جهانی اول به چویسه یکی از آبادی های پنجوین مهاجرت نموده و از آنجا هم با حدود بیست نفر از افراد تحت تکفلش به قریه “دیمه یه و”  و سپس به “بارام و آوادر هه ورامان” نقل مکان نموده و دو سال در آنجا ماندگار شد. پس از طی دوران قحط و غلا به ده المانه رفته و در آنجا مورد احترام فرج الله بیگ از نواده مصطفی سلطان قرار گرفته و به تدریس و بازرگانی مشغول شد.

در سال 1350 ه.ق فرج الله بیگ او را با خود به زیارت بیت الله برده و سر انجام در سال 1375 ه.ق در ده المانه وفات یافته و همان جا به خاک سپرده شد است. فرزند ارشدش حاج سید علی خالدی اکنون در قلعه مریوان به تدریس و امامت در یکی از مساجد مشغول است و به لحاظ علم و تقوی از احترام فوق العاده ی طبقات مختلف مردم برخوردار می باشد.

  • ملا عبدالله بانه

ملا عبدالله اهل نمشیر بوده، حدودا در تاریخ 1312 تولد یافت است. برای کسب علم مدارس زیادی را دیده پس از طی مراحل اولیه تحصیل راهی هورامان شد و در مدرسه شیخ علاء الدین به تحصیل ادامه داده تا اینکه موفق به دریافت اجازه (گواهینامه) گردیده است سپس در قریه “گولب” شاره زور به عنوان مدرس و پیشنماز مشغول به کار شده بعد از ازدواج به “هانه گرمله” رفته و سپس بر قریه “دره شیش” نقل مکان نموده و با علمای حلبجه ارتباط برقرار کرده است. ملا عبدالله از لحاظ علم و تقوی زبان زد خاص و عام بوده در سال 1325 ه.ق وفات یافته و در قبرستان اصحاب سرا راه بیاره به حلبجه به خاک سپرده شده است.

  • ملا محمدامین چیچورانی

عالم فاضل و زاهد ملامحمد امین چیچورانی در آبادی چیچورانی بانه تولد یافته است. تاریخ تولد را در حدود 1280 هجری ثبت کرده اند. برای تحصیل علم به مدارس زیادی سر زد تا اینکه به مدرسه علامه ملا عبدالرحمن پنجونی راه یافت و پس از فرا گرفتن فقه و علم افراد زیادی نزد وی به مقام والای علم دست یافتند. در آبادیها “چرچه قلا” مدتی مدرس و پیشنماز بود و برای چند سالی هم بانه بازگشت سپس به رشه ده در مریوان رفت و پس از ده سال تدریس و امامت حدود سال 1355 در همان جا وفات یافت.

  • ملایحیی

ملایحیی فرزند ملامحمود بن حاج ملاسلام می باشد در بانه متولد شد، پس از ختم قرآن و کتاب های مقدماتی، نزد علمای مشهور کردستان به تحصیل ادامه داد. سپس به سلیمانیه رفت و نزد دانشمند نامی موسوم شیخ عمر مشهور به ابن قره داغی به تحصیل الفیه ی جلال الدین سیوطی پرداخت بعد به فرا گیری کتابهای منطق وقفه مشغول شد.

چندی هم به سابلاغ (مهاباد) رفت و به فراگیری کتاب برهان در منطق و کتاب های دیگر پرداخت پس از دریافت اجازه (گواهینامه) به بانه بازگشت و به تدریس اشتغال ورزید و در حدود سال 1355 هجری قمری در بانه وفات یافت.

  • شیخ یحیی کاژاوی

شیخ یحیی کاژاوی فرزند شیخ عبدالله کاژاوی پس از تحصیلات علوم دینی و دریافت اجازه به اتفاق برادرش شیخ محمد راهی سابلاغ گردید پس از چندی در راه مراجعت به سلیمانیه وارد بانه شد. در آنجا به خواهش یونس خان حاکم وقت در بانه اقامت گزید و ضمن اداره ی مسجدی به تدریس اشتغال ورزیدو سید عبدالله برادرزاده اش هم در مسجد دیگری به امامت و تدریس پرداخت.

در سال 1353 هجری قمری از بانه به عراق بازگشتند ودر ده چویسه نزدیک پنجوین وفات یافت و خانواده شان تحت سرپرستی حاج بابه شیخ فرزند شیخ عبدالله به مریوان روی نهادند.

نویسنده : محمدرئوف توکلی

 

محمد عطاری

عکس قدیمی از مردمان شهر بانه

محمد عطاری

عکس قدیمی از شهر بانه

محمد عطاری

عکس قدیمی از مردمان شهر بانه در زمان پهلوی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.