امروز برابر است با :27 خرداد 1403

قاضی ملا محمد کریم

قاضی ملا محمد کریم معروف به قاضی گه‌وره و متخلص به کوثر در سال ۱۸۴۶ در شهر سقز به دنیا آمد.

قاضی ملا محمد کریم معروف به قاضی گه‌وره و متخلص به کوثر در سال ۱۸۴۶ در شهر سقز به دنیا آمد.

  • دوران زندگی

یکی از شخصیت هایی که در شهرستان سقز صاحب نام و آوازه شد ملامحمد کریم مشهور به قاضی کوثر است.

قاضی ملا محمد کریم شاعر و روحانی اهل سنت کُرد اهل ایران، از شخصیت‌های سیاسی دورۀ سلطنت ناصرالدین شاه قاجار و از طرفداران مشروطه در ایران بوده‌است. او تحصیلات خود را در شهرهای سقز، بوکان و بانه نزد علمای دینی وقت همچون ملا محمد، ملا عبدالاسلام، ملا محمدشریف و ملا محمد عبدالله پیره باب و ملا علی ترجانی‌زاده گذراند و پس از اتمام تحصیل به شغل قضاوت و تدریس مشغول گشت. او پس از مدتی به شیخ‌الاسلام ملقب شد.

از اوائل پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار، مشروطه خواه سقزی؛ قاضی ملا محمد کریم که شاهد ناخشنودی مردم از ظلم و ستم وابستگان حکومت بود و می دید مردم مظلوم چقدر به خاطر فشارهایی که بر آنها می رود در مضیقه و تنگنا هستند و هر روز نارضایتی شان رو به افزایش است، فعالیت های استبدادستیزی و دینی خود را آغاز کرد. در زمانی که نوشته های روشنفکرانی مثل زین العابدین مراغه ای، عبدالرحیم طالبوف، فتحعلی آخوندزاده و سید جمال الدین اسدآبادی زمینه های مشروطه خواهی را فراهم آوردند ملامحمد کریم در سقز به دنبال آرمان های مشروطیت بود.

بررسی نامه های وی به حکام وقت، آثار و دست نوشته ها، اشعار و نثرهایش که متاسفانه هنوز به زیور طبع آراسته نشده است در پیگیری امورات مردم نشان می دهد که چه میزان این فقید وارسته در گسترش آزادی خواهی و مخالفت با استبداد نقش مهمی ایفا نموده است.

تاریخ نویس سقزی در کتاب نظری به تاریخ و فرهنگ سقز کردستان در مورد وی نوشته است: او از دیر باز در شهرها دارای عنوان شیخ الاسلامی و قضاوت بوده و در تمام امور مورد رجوع مردم دردمند بوده و چون قلب تپنده شهر آغوشش بر روی مستمندان و درماندگان باز بوده است. عمر فاروقی در این کتاب از قاضی کوثر به عنوان رهبر مشروطه خواهان سقز یادکرده و آورده است: وی گزارش ناملایمات مردم را به ناصرالدین شاه قاجار اعلام می کرده و در زمان مظفرالدین شاه هم که قیام مردم علیه استبداد به اوج خود رسیده قیام را رهبری می کرد.

آنچه درباره وی پیرامون تالیفات نوشته اند وجود آثار زیادی از شعر و نظم و نثر است که با خط خـوش خـود و فرزندش حاج ملا احمد قاضی ثبت و ضبط شده‌اند.

بابا مردوخ روحانی وی را از مریدان شیخ و طریقه نقشبندیه معرفی می کند و در خصوص طبع شعری وی نوشته است: “در قالب غزل و قصیده اشعار بی شماری سروده است که بخشی از آن مناجات و الهی نامه می باشد”. دیوان اشعار قاضی کوثر، اخیرا به همت نوادگان قاضی کوثر آماده شده و توسط انتشارات آرمان نگار تهران در ۳۵۰ صفحه در قطع وزیری چاپ شده است و بزودی این کتاب رونمایی می‌شود.

  • آثار
  1. قاضی کوثر به دو زبان فارسی و عربی اشعاری از خود به جای گذاشته‌است. تخلص وی در شعر کوثر بود. وی همچنین در خوشنویسی نیز تبحر داشته‌است. مجموعه‌ای از اشعار و نامه های قاضی کوثر توسط محمدکریم شیخ‌الاسلامی، بهروز شیخ‌الاسلامی و گلاویژ شیخ‌الاسلامی گردآوری شده‌است که در سال ۱۳۹۵ به چاپ رسید و در سقز رونمایی شد. این کتاب با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است.
  2. قاضی کوثر، گوهری در خزف: مجموعه اشعار و نامه‌های قاضی محمدکریم شیخ‌الاسلامی (سقز)، پژوهش و گردآوری از محمدکریم شیخ‌الاسلامی، بهروز شیخ‌الاسلامی، گلاویژ شیخ‌الاسلامی، آرمان نگار، ۱۳۹۵.
  • درگذشت

این عالم در سـال ۱۳۲۸ در سـن ۶۵ سـالگـی در شهر سقز درگذشت.

  • یادبود

یک مدرسۀ دولتی دخترانۀ مقطع متوسطۀ اول در شهر سقز در یادبود وی به نام مدرسۀ قاضی کوثر نام‌گذاری شده‌است.

قاضی ملا محمد کریم

عکسی اط کتاب قاضی کوثر

قاضی ملا محمد کریم

عکسی از مشروطه خواه سقزی، قاضی ملا محمد کریم متخلص به کوثر)

قاضی ملا محمد کریم

عکسی از دبیرستان کوثر در شهر سقز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.