امروز برابر است با :27 خرداد 1403

فولکلورها در شهر بانه سال 1345

شهر بانه یکی از شهرهای استان کردستان می باشد. بانه هم مثل مناطق دیگر مردم پایبند آداب و رسومی(فولکلورها) هستند.

شهر بانه یکی از شهرهای استان کردستان می باشد. بانه هم مثل مناطق دیگر مردم پایبند آداب و رسومی(فولکلورها) هستند.

  • فولکلورها در شهر بانه (فرهنگ مردم) در سال 1345 

شهر بانه یکی از شهرهای استان کردستان و از شهرهای مرزی بین ایران و عراق است. در بانه هم مثل مناطق دیگر مردم پایبند آداب و رسومی هستند که مشابه بعضی از آنها در جاهای دیگر معمول و بعضی مختص خود بانه است. که در اینجا به طور خلاصه و موجزبشرح آنها می پردازد.

  • اعیاد دینی

در بانه عید قربان با تشریفات بیش سایر اعیاد مذهبی برگزار می شود. در این روز کسانی به ذبح گاو و گوسفند و بز پرداخته و گوشت آن را بین مستمندان تقسیم مینمایند. شب و صبح عید، مردم در مساجد گرد هم می آیند و با خواندن قرآن و گفتن الله اکبر عید را گرامی می دارند.

صبح روز عید در شهر و دهات با اقتداد به پیشنماز، نماز عید را برگزار میکنند. پس از نماز، پیشنماز خطبه عید را ایراد میکند. در این خطبه که معمولا به زبان عربی است. از فضیلت عید و ثواب قربانی بحث می شود و بر پیغمبر و خلفای راشدین و حسن و حسین و حمزه و عباس و اصحاب و بزگان دین درود می فرستند و برای توفیق مسلمین و نابودی مخالفان اسلام دعا می کنند. در پایان مراسم نماز و خطبه همه حاضران (مردان پیر و جوان) دست همدیگر را بوسیده و یک دیگر را حلال می کنند.

صبح روز عید برای کسانی که در مسجد گرد آمده اند. از خانه هایشان برایشان غذا می برند و همه با هم آن را صرف می کنند. متاسفانه چند سالی است به توصیه روحانیون در شهر این روش خوب و جالب از منسوح شده، به این دلیل که شاید برای بعضی ها غذای جالب از خانه نرسد و در نتیجه دچار حقارت و شرمندگی شوند.

اما در دهات به قوت این رسم خود باقی است. جالب تر اینکه در “کیوه رو” و دهات مجاور آن تا چند سال پیش در روز های معمولی هم غذاهای ظهر و شام به طور دسته جمععی در مسجد با هم صرف می شد. چون نگارنده چند سالی است از بانه دور است، نمی داند آیا این روش همچنان به قوت خود باقی است یا خیر؟. دید و بازدید روز های عید تا سه روز  و گاهی بیشتر ادامه می یابد.

  • عید رمضان

شب و صبح عید رمضان هم به همان ترتیب عید قربان، مردان در مسجد گرد می آیند و در صبح به ادای نماز می پردازند و پس از آن خطبه عید خوانده می شود و به دست بوسی و حلال کردن هم می پردازند و فطریه را که به عبارت (سه – چهارم ) من تبریز یعنی دو کیلو و دویست و پنجاه گرم گندم یا جو و یا قوت اصلی مردم میباشد و یا بهای آن طبق رای امام ابو حنیفه به فقرا یا پیشنماز مسجد می دهند در این عید هم دید و بازدید به مدت عید قربانی انجام می گیرد و غذا را برای صبح آماده و در دهات در مسجد با هم صرف می کنند.

  • عید برات

پانزدهم شعبان را عید برات می نامند و معتقدند که در این روز سرنوشت هر کس تا سال آینده از لحاظ عمر و بلا و روزی تعیین می شود بدین سبب دعای مخصوصی را در شب عید سه بار به نیت طول عمر، دفع بلا و فراوانی روزی میخوانند و هر بار سوره “یس” را با آن تلاوت می کنند. دعای عید برات بعد از نماز مغرب و پیش از نماز عشا و صرف شام خوانده می شود.

  • عید مولود

روز دوازدهم ربیع الاول که مصادف با ولادت حضرت محمد (ص) است چشن گرفته می شود. ماه ربیع الاول را ماه “مولود” نامیده. در این ماه در شهر و دهات مراسمی به همین مناسب انجام می گیرد که آن را “مولودی” نامیده. با هزینه انفرادی و یا دسته جمعی روز دوازده هم ربیع الاول و یا یکی از روز های ماه مزبور جشنی ترتیب می دهند در این جشن خرما، مویز و نقل، یا غدا آماده می کنند و پس از خواندن “مولودنامه” آن را بین حاضران در جلسه تقسیم می کنند. مولودنامه توسط پیشنماز یا افراد باسوادی خوانده می شود و در خلال آن اشعار عربی و کردی با آهنگ های مخصوصی توسط دسته های چند نفری به نوبیت خوانده می شود. خواندن مولود نامه معمولا پس از نمازعشا شروع و تا نیمه شب یا طلوع صبح ادامه می یابد.

  • عید معراج

شب بیست هفتم رجب به عنوان عید معراج پیغمبر(ص) که در قرآن کریم اول سوره(اسراء) به آن اشاره شده جشن گرفته می شود. در این جشن خانواده ها سعی می کنند چون دیگر جشن ها غذای لذیذ بپزند و چیز های خوشبخو بسوزانند.

  • عید ملی نوروز

عید ملی نوروز هم که مثل اعیاد دیگر به آن “چیژن” میگویند با آدابی همراه است. غروب روز قبل از نوروز همه پشت بام ها و میدانها و جاهای مرتفع آتش روشن می کنند. مادران برای بچه ها تخمه مرغ پخته و آن را با روناس یا پوست پخته پیاز رنگ می زنند.

شب عید بچه ها به پشت بام خانه ها می روند و با آویختن ظرفی از آتشکدان خانه، درخواست میکنند که پول یا چیزی برایشان در ظرف بیندازند. بچه ها در ضمن، این عبارت را با صدای بلند خطاب به ساکنین خانه بر زبان می رانند “هاتری، ماتری خووا کوریکی چاوره شکه له تان باتی ، به شی ایمه بخه نه جه ماعاتی” یعنی هاتری ماتری خداوند به شما پسری سیاه چشم عطا کند سهم ما را به حساب گروه بریزید.

کار دیگر که در شب نوروز انجام می شود ساختن “کوسه” شبیه حاجی فیروز فارسی است، که یکنفر صورت خود را سیاه می کند و غفلتا به خانه ها سر می زند و با خوشمزگی ها وسیله شادی و انبساط دیگران را فراهم می نماید.

نوسینده : محمدرئوف توکلی

شهر بانه

نمایی زیبا از شهر بانه

عید معراج

عکسی از ۲۷ رجب، عیدی مزین به مبعث و معراج

نوروز در بانه

عکسی از مراسم نوروز سال1387 در پارک دکانان بانه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.