امروز برابر است با :27 خرداد 1403

عبدالحمید ملک‌الکلامی

عبدالحمید ملک‌الکلامی، خطاطی مبتکر و خوش ذوق در سال ۱۲۶۲ه‍.ش در شهرسنندج چشم به جهان گشود.

عبدالحمید ملک‌الکلامی، خطاطی مبتکر و خوش ذوق در سال ۱۲۶۲ه‍.ش در شهرسنندج چشم به جهان گشود.
عبدالحمید ملک‌الکلامی معروف به “امیرالکتاب” (۱۲۶۲–۱۳۲۸ ه‍.ش) یکی از خوشنویسان ایران و کردستان است.

عبدالحمید ملک‌الکلامی از جمله ستارگان درخشان آسمان هنر و ادب و زاده کردستان است، امیرالکتاب فرزند عبدالمجید ملک الکلامی سقزی و نواده‌ی عبدالکریم سقزی بودند. پدر و پدر بزرگش این نام‌دار کُرد از دبیران و خوشنویسان و شاعران و رجال نامدار عهد ناصری بودند.

عبدالحمید ملک‌الکلامی، فرزند میرزا عبدالمجید ملک الکلامی اهل سقز و معروف به ملک الکلام مجدی یا میرزا مجدالدین ملک الکلام کردستانی است. ملک‌الکلامی‌ها از خاندان اصیل و ریشه دار اختیارالدینی‌های بانه بوده که تا وفات عبدالکریم سلطان، آخرین فرمانروای بانه در سال 1289 هـ. ق از حکمرانان بانه بوده‌اند. وجه تسمیه ی این خاندان به اختیارالدینی بدین سبب است که ایشان در صدر اسلام با میل و رغبت خود به اسلام گرویده‌اند.

پدر امیر، مرحوم عبدالمجید ملک‌الکلامی متخلص به (مجدی) در زمان مجید خان اردلان در سقز منشی حکومتی بوده و زمانی که حسنعلی‌خان امیر نظام گروسی از رجال زبده و خوشنویس و ادیب صاحب سبک دوران و رئیس ایل بزرگ گروس در کردستان، با دیدن خط و اشعار عبدالمجید مجدی او را به جهت قبول یکی از مشاغل حکومتی از سقز به سنندج فراخوانده و در یک اتفاق تاریخی عبدالمجید مجدی با ناصر الدین شاه قاجار، که خود مدعی شعر و شاعری بوده، مواجه می‌شود و سلطان با شنیدن قصیده و غزلی از مجدی و دیدن خط و کتابت او به رسم آن زمان در فرمانی عنوان (ملک الکلامی) را به او بخشید و آوازه‌اش در ایران پیچید و در تهران با ادیب الممالک و رضا قلی‌خان هدایت که از شاعران و ادیبان نامی زمان بوده‌اند همدم و مصاحب شد و به احتمال زیاد در خط شاگرد مرحوم میر حسین خوشنویس باشی نیز بوده است. در ضمن سنگ قبرهای مجید خان اردلان و مصطفی خان اردلان در گنبد حکام سقز و سنگ قبر سردار اسعد بختیاری در اصفهان از خطوط وی می‌باشد.

عبدالحمید ملک‌الکلامی در سال 1262 شمسی در شهر سنندج چشم به جهان گشود. و از دوران کودکی تا اوان جوانی در همانجا به کسب علوم و فضایل و کمالات و هنرها پرداخت و با پدر خود سفری نیز به حجاز کرد و مراسم حج را به جا آورد.

عبدالحمید ملک‌الکلامی به لغت عرب مسلط بود و تقریبا حافظ تمام قرآن با بسیاری از تواریخ متداول آشنا بود و در اقسام ادبیات زبان فارسی استاد و منشی زبر دست بود و نثری شیوا داشت و شعر را خوب می شناخت و می‌خواند و می سرود و قریحه شاعری را از پدر به ارث برده بود در شعر( شرقی) تخلص می‌نمود. کتیبه‌های آرامگاه حافظ در شیراز و کتیبه‌های حجاری شده موزه ایران باستان به خط ثلث اوست.

عبدالحمید ملک‌الکلامی خوش محضر و نکته سنج و حافظه‌ای نیرومند داشت و مکرر دیدم قصایدی که بیش از یکصد بیت داشت را بدون تامل و به دنبال هم می‌خواند. از هنرهای دستی، نقاشی آبرنگ، گراور، نقاری و حکاکی بهره تمام داشت و بعضی سر سکه ها که در دوره او در ضرابخانه دولتی ضرب می شد را او کنده است، مرکب می‌ساخت و کاغذ را خوب رنگ و آهار و مهره می‌کرد. به نگهداری انواع گل‌ها علاقه داشت و نژادهای مختلف گیاهان راخوب می‌شناخت.

امیرالکتاب بذال و سخی الطبع بود و از علایق دنیوی گریزان و تسلط وی در کتابت خطوط متنوع به آن درجه بود که در نیم قرن اخیر خوشنویسی به جامعیت او نیامده است. نسخ و ثلث و ریحان و محقق و نستعلیق و شکسته نستعلیق و شکسته تعلیق را استادانه می‌نوشت.

  • وفات عبدالحمید ملک‌الکلامی

عبدالحمید ملک‌الکلامی “امیرالکتاب” در شب چهارم مهر ماه سال 1328 شمسی در سن 66 سالگی چشم از جهان فرو بست و در امام‌زاده عبدالله تهران به خاک سپرده شده‌است.

 

  • برخی از آثار عبدالحمید ملک‌الکلامی “امیرالکتاب” عبارتند از:
  1. تابلوی “وشاورهم فی الامر” (۱۳۳۲ق) مجلس شورای ملی
  2. دیوان مرحوم حاج ملک‌الکلام به خط نستعلیق کتابت ممتاز (۱۳۳۶ق) تهران چاپ سنگی
  3. کتیبه چندین ابنیه فرهنگی در تبریز و دیگر شهرهای ایران
  4. کتیبه آرامگاه حافظ در شیراز
  5. کتیبه ثلث سردر موزه ایران باستان
  6. کتیبه سردر کتابخانه ملی و دارلفنون
  7. کتیبه رضاشاه پهلوی (ناتمام)
  8. کتیبه برنجی دانشگاه تهران
  9. سردر مدرسه نوبنیاد تهران
عبدالحمید ملک‌الکلامی

پوستری از گرامیداشت یاد خوشنویس بزرگ ایران عبدالحمید ملک‌الکلامی

عبدالحمید ملک‌الکلامی

عکسی از ملک الکلام مجدی

عبدالحمید ملک‌الکلامی

عکسی از کتیبه آرامگاه حافظ شیرازی آثاری از امیرالکتاب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.