امروز برابر است با :27 خرداد 1403

عباس جلیلیان

عباس جلیلیان، نویسنده، فرهنگ نویس و پژوهشگر فولکلور شرق کردستان در سال ۱۳۵۰ اسلام‌آباد غرب به دنیا آمد.

عباس جلیلیان، نویسنده، فرهنگ نویس و پژوهشگر فولکلور شرق کردستان در سال ۱۳۵۰ اسلام‌آباد غرب به دنیا آمد.

دوران زندگی و فعالیت

عباس جلیلیان ملقب به آکو نویسنده، فرهنگ نویس و پژوهشگر فولکلور شرق کردستان (کردستان ایران) و استان کرمانشاه، استان ایلام، مردم لک و استان لرستان است.

عباس جلیلیان بیش از هر چیز به سبب نگارش فرهنگ کردی – کردی – فارسی باشور شناخته شده‌است که تا کنون جامع‌ترین فرهنگ در زمینه کردی جنوبی به‌شمار می‌آید. و همچنین در حال تدوین دانشنامه بزرگ کردی با نام کوردیکا است که تاکنون چند جلد آن فراهم شده و در صورت تکمیل، یکی از بزرگترین خدمات به زبان و فرهنگ کوردی محسوب می‌شود. وی در کوردیکا، همه کلمات گویش‌های مختلف زبان کردی همانند سورانی، بختیاری، لوری، هورامی، لکی، کرمانجی، کلهری، شبکی و … را گردآوری کرده است. آکو همچنین نویسنده نخستین رمان به کردی جنوبی به نام ئاگرمه‌لووچ است. عباس جلیلیان در پاییز ۱۳۹۸ برنده جایزه ادبی باشور شد، این جایزه هر ساله توسط مرکز فرهنگی و نشر باشور به یک نفر در حوزه زبان و ادبیات کردی اهداء می‌شود.

استاد شهرام ناظری پس از ملاحظه و بررسی دایره‌المعارف بزرگ کوردیکا، طی تماس تلفنی با آکو جلیلیان مولف این مجموعه ارزشمند زبان کوردی، از تلاش‌ها و زحمات ايشان در گردآوری و تدوين فرهنگ كورديكا تقدیر و تشکر کرد.

لازم به ذكر است دائره المعارف كورديكا؛ بخش واژگان آن در ۳۲ مجلد و به تعداد بیش از ٦۷ هزار صفحه می‌باشد؛ اين فرهنگ ارزشمند که نتیجه ۳۰ سال تحقیق و بررسی در زمینه زبان کوردی است و در مقايسه با نمونه ارزشمند فارسی، “فرهنگ دهخدا” بدون برخورداری از واژگانِ عربی و بيگانه تعداد بیش از ۶۷ هزار صفحە و در ۳۲ جلد حجيم است.

دستگیری

عباس جلیلیان روز پنجشنبه ۲۶ دی ۱۳۸۷ در اسلام‌آباد غرب دستگیر شد. وی پس از گذراندن ۲ ماه بازداشت با قرار وثیقه آزاد شده و چندی بعد از سوی دادگاه به خاطر آنچه “شناسایی و جذب جاسوس و معرفی آن به کشور بیگانه” نامیده شد، به پانزده ماه زندان محکوم گردید. دادگاه سفرهای جلیلیان به کردستان عراق برای شرکت در همایش‌های فرهنگی را مصداق این جرم دانسته بود. جلیلیان پس از سپری کردن این مدت بدون مرخصی در زندان دیزل آباد کرمانشاه، در آبان ۱۳۸۹ از زندان آزاد شد. دستگیری وی با موجی از اعتراضات اهالی فرهنگ در کردستان همراه شد.

آثار

  • تاریکخانه: به‌رگی یه‌کم: کرماشان، ناسنامه‌ایکی نوێ بۆ میژووئێکی کۆن، تهران: نشر داستان، ۱۳۹۰.
  • ڕه‌نگامه (چیروک)، تهران: شولا، ۱۳۸۵.
  • زهڕینه و سیمینه: (ضرب‌المثل‌های کردی)، تهران: شولا، ۱۳۸۵.
  • ف‍ره‍ن‍گ ب‍اش‍ور (ک‍ردی – ک‍ردی – ف‍ارس‍ی)، ت‍ه‍ران: پ‍رس‍م‍ان، ۱۳۸۵.
  • ئاگر مه‌لوچ، اسلام‌آباد غرب: مؤلف، ۱۳۸۸.
  • کوردیکا، کرمانشاه: دیباچه‏‫، جلد اول و دوم، ۱۳۹۴. (تا جلد ۷ منتشر شده و به حرف ج رسیده‌است.)

سال‌های بسیاری از عمر گران‌بهای خود را صرف خدمت به زبان، فرهنگ و ادبیات کوردی کرده است و تاکنون آثار ارزشمند و تاثیرگذار بسیاری خلق نموده که به عنوان منابع معتبر مورد استفاده‌ی دانش‌پژوهان و علاقه‌‌مندان زبان و ادبیات کوردی قرار گرفته‌اند.

 از جمله آثار مطرح ایشان می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • فرهنگ واژه‌ی کوردی – کوردی – فارسی باشور (جامع‌ترین فرهنگ واژگان کوردی جنوبی)
  • رمان ئاگرمه‌لوچ (نخستین رمان کوردی جنوبی)،
  • تاریکخانه (گنجینه‌ی گویش‌های ایرانی) جلد ۱؛ کرماشان (شناسنامه‌ای نو برای تاریخی کهن)
  • زرینه و سیمینه ۵ جلد (نخستین و جامع‌ترین مجموعه‌ی کامل فولکلور کورد و کوردستان تا به امروز)
  • داستان رنگامه (نخستین مجموعه داستان کوتاه کوردی جنوبی)
  • دایره‌المعارف بزرگ کوردیکا (بزرگ‌ترین کتاب کوردی جهان و نخستین دانشنامه‌ی کوردی به تمام گویش‌ها) که تنها بخش واژگان آن مشتمل بر ۳۰ جلد است و دربرگیرنده ۳۶۰ هزار واژه کوردی است که تا کنون ۶ جلد آن منتشر شده است. وی درکوردیکا، همه کلمات گویش‌های مختلف زبان کردی همانند سورانی، بختیاری، لوری، هورامی، لکی، کرمانجی، کلهری، شبکی و … را گردآوری کرده است.

دایره‌المعارف کوردیکا اثر استاد آکو جلیلیان پژوهشی بزرگ، جامع و بنیادین که در آن سعی بر دسته بندی اصولی و علمی زبان کوردی و شاخه‌های مختلف آن شده و بر همین اساس واژه، ریشه شناسی، معادل فارسی و انگلیسی و تعریف واژه آورده شده است. بخش اول “کوردیکا” به واژه‌شناسی پرداختە کە بە صورت مرحله‌ای و بر اساس حروف الفبا به بازار عرضه می‌گردد. شش حرف نخست کوردیکا از حرف “الف” تا “چ” در هشت مجلد شامل ٦۵۱۱ صفحه و ۵۹۰۰۰ لغت کوردی تا کنون انتشار یافته است.

عباس جلیلیان

عکسی از عباس جلیلیان

عباس جلیلیان

عکسی از پژوهشگر شرق کردستان عباس جلیلیان

عباس جلیلیان

عکسی از کتاب کوردیکا آثر عباس جلیلیان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.