امروز برابر است با :2 اسفند 1402

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی، خوشنویس، شاعرو مورخ سرشناس کُرد در سال ۱۲۹۴در دولت‌آباد روانسر به دنیا آمد.

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی، خوشنویس، شاعرو مورخ سرشناس کُرد در سال  ۱۲۹۴در دولت‌آباد روانسر به دنیا آمد.

  • دوران زندگی و خاندان سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی ملقب به ضیاءالدین و مشهور به سیدزاده‌هاشمى و نیز سمیع‌زاده هاشمی، خوشنویس، نویسنده، شاعر، مورخ سرشناس کُرد ایرانی است. وی در روستای دولت‌آباد روانسر از خانواده ای اهل علم و عرفان متولد شد. در شعر “طاهر” تخلص می‌کرد.

خاندان وی از سلسله سادات سوله‌ای از خاندان سادات برزنجی است. جدش سید شیخ رسول سوله‌ای برزنجی در حدود سال ۱۲۴۷ ه.ق از ولایت بابان در کردستان عثمانی به ایران آمده، ابتدا در ازگله و سرقلعه و جیران ذهاب توطن و سپس از سال ۱۲۷۱ ه.ق تا پایان عمر در دولت‌آباد روانسر اقامت نمود و تکیه و مدرسۀ علوم دینی دولت‌آباد را بنیاد نهاد.

علامه ملا عبدالکریم مدرس، صاحب “مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن” در تذکره “بنه ماله زانیاران” که از تذکره‌هاى برجسته به گویش کُردى مى‌باشد، شجره خاندان وى را به زبان عربى و نظم از سید شیخ محمد معروف نودهى برزنجى (متوفى 1254ق) که از جمله سادات برزنجیه و اعاظم علماى عصر خویش بوده، آورده است.

برخى از اعلام معروف این شجره‌نامه، عبارتند از: سید بابا منصور آواه، سید رسول سولجى، ملا عبدالقادر برزنجى، سید قیدار سیدالدوله.

سید محمدطاهر هاشمی فرزند سید قیدار هاشمى ملقب به سیدالدوله است. خاندان وى از سلسله سادات برزنجى (برزنجه) است. جدش سید رسول سوله‌اى برزنجى و اختر خانم دختر فتاح بیگ سردار اکرم ولدبیگی، اول کسى است که از این خاندان با اصحاب و طلاب علوم دینیه هجرت به دولت‌آباد روانسر نمود و آن قریه را خرید و مدرسه‌اى براى طلاب علوم دینیه به سال 1271 ه.ق، تأسیس کرد.

استاد هاشمى خود در مورد این مدرسه مى‌گوید: “وقتى جد اعلاى بنده، مرحوم سید رسول آنجا را خریدند، مدرسشان مرحوم ملا قاسم – از مردم پاوه – بوده است. ملا قاسم پاوه‌اى تا حدود سال 1303ق، حیات داشته است. بعد از ایشان ملا قادر از مردم “درمور” که دهى است نزدیک خانقاه پاوه، در آنجا تدریس مى‌کرده است. بعد از ایشان ملا رسول پاوه‌اى و بعد از او ملا قادر جوان‌رودى غیاثى… بعد از او ملا معروف و ملا صالح و سید عارف و ملا محمدرحیم روحانى سنندجى و جناب ملا عبدالمجید… و بنده هم در کمک ایشان تدریس مى‌کردم و این مدرسه با کتابخانه‌اى که حقیر در آن تأسیس نموده‌ام، هم‌اکنون بعد از گذشت 139 سال، بحمدالله برقرار مى‌باشد”

  • تحصیلات

سید طاهر ابتدا نزد خاتون مریم همسر مرحوم سید عارف لونی شروع به قرآن خواندن و تحصیل می‌کند، هم چنین نزد سید عارف – ملا محمد رحیم روحانی سنندجی – سید شریف کردستانی، استاد بدیع‌الزمان مهی سنندجی، و نیز عالم شهیر کردستان استاد شیخ حبیب‌الله روحانی کاشتری پدر مرحوم بابا مردوخ روحانی و مرحوم والدش سیدالدوله تلمذ درس خوانده و به تعلیم علوم معقول و منقول پرداخته. پس از فوت پدر در سال ۱۳۲۳شمسی، مسئولیت اداره و سرپرستی مدرسه علمیه و تکیه دولت آباد را به عهده می‌گیرد.

  • فعالیت‌های سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

وى شافعى‌مذهب بوده و محبت و علاقه زیادى به اهل‌بیت(ع) داشت. ایشان سواى مقام رفیع علمى، از جمله شعراى بنام عصر حاضر هستند و علاوه بر تألیفات گران‌سنگ در تاریخ و غیره، قریب به پانزده هزار بیت به گویش فارسى، عربى و کُردى با تخلص شیواى “طاهر” سروده است که اشعار کُردی عرفانی وی به صورت موسیقی عرفانی در تکایای قادری کردستان استفاده می‌شود.

او اشعار و مقالات خود را برای چاپ در مجلۀ کُردی “گلاویژ” با امضای طاهر کرمانشاهی ارسال می‌کرد. مدتی با بخش کُردی رادیو ایران و رادیو کُردی کرمانشاه همکاری می‌کرد و برنامه‌های ادبی و تاریخی کُردی و فارسی من‌جمله گلزار ادب، هه‌وارگه‌ی دڵان، مردان و زنان نامی کُرد و فارسی‌سرایان کُرد و … را می‌نوشت و اجرا می‌نمود. سید محمد طاهر هاشمی در علوم اسلامی، ادبیات فارسی، کُردی و عربی، تاریخ ایران و اسلام، تصوف و فرق مختلف صوفیه و همچنین علم نسب‌شناسی، جداول وفقی و جفر از علوم غریبه، تذهیب، خطاطی و خوشنویسی صاحب‌نظر و دارای سبک بودند.

  • حضور در رادیو کُردی کرمانشاه

در سال ۱۳۴۹ به همکاری با رادیو ایران و سپس رادیو کُردی کرمانشاه دعوت گردید. حاصل این همکاری پربار که تا هنگام تعطیلی این رادیو در سال‌های پس از انقلاب ادامه داشت، نوشتن و تهیه و اجرای برنامه‌های غنی و پرطرفدار به زبان کُردی و فارسی چون هه‌وارگه‌ی دڵان، گلزار ادب، مردان و زنان نامی کُرد، ادبا و نویسندگان فارسی‌سرای کُرد، مردان نامی اسلام، عرفان و عرفا در غرب ایران، مرزداران غرب که بر شهرتش در سرتاسر کردستان ایران و عراق افزود. سید محمد طاهر هاشمی با مجمع علمی کرد در بغداد ارتباط و همکاری مستمر داشت و مشاور صاحب‌نظر آن آکادمی بود.

  • سبک خوشنویسی

سید محمد طاهر هاشمی از خطی خوش و بسیار زیبا بهره‌مند بود و در خط نسخ سبک عثمانی تخصص داشت. ایشان قرآن کریم، صحیفه سجادیه، دلایل الخیرات و آثار متعدد دیگری را با خط نسخ و نستعلیق کتابت نموده‌اند.

  • مراوده با چهره‌های سرشناس

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی با بسیاری از چهره‌های سرشناس و معروف دوستی و مراوده و مکاتبه مستمر داشت. از جملۀ این افراد ابوالقاسم انجوی شیرازی، سید جعفر شهیدی، بهرام فره‌وشی، محمد زاهد ضیایی پاوه‌ای، ملا عبدالکریم مدرس، ماموستا علاء‌الدین سجادی، شیخ محمد خال، فوزی سالم عفیفی، محمد طاهر الکردی المکی خطاط اهل عربستان، کریم سنجابی و … هستند.

  • کنگره‌ها و بزرگداشت

در مهر ماه سال ۱۳۷۵ش کنگره‌ای در بزرگداشت سید طاهر هاشمی و اساتیدی دیگر من جمله هیمن، هژار، قانع و… به مدت ۳ روز در شهر سنندج با شرکت حدود ۱۰۰۰ مهمان ایرانی و خارجی برگزار گردید. در سال ۱۳۷۸ش همچنین همایشی تحت عنوان بزرگداشت استاد سید طاهر هاشمی از سوی مرکز نشر فرهنگ و ادبیات کُردی وبا همکاری ادره ارشاد استان کرمانشاه در روزهای ۱۱ و ۱۲ آذر ماه با حضور مهمانان ایرنی و خارجی برگزارشد.

  • آثار سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی
  1. دیوان و غزلیات فارسى
  2. دیوان و غزلیات کُردى
  3. مجموعه شعر کُردى “هه وارگه دلان”
  4. مناقب اهل‌بیت از دیدگاه اهل سنت
  5. مولانا خالد و طریقت نقشبندى
  6. خوشنویسى دلائل الخیرات
  7. خوشنویسى و کتابت قرآن کریم
  8. کتابت و خوشنویسى قرآن کریم به خط نسخ سبک عثمانى
  9. کتابت و خوشنویسى صحیفه سجادیه
  10. عروض و بدیع و قافیه به زبان کُردى
  11. مجموعه گنجواره شعر و نثر کُردى هه وارگه دلان براى رادیو کُردى کرمانشاه
  12. لیلى و مجنون به زبان کُردى، سروده خود استاد
  13. منظومه شیوا و مهدخت
  14. منبع الأنوار در احوال و حالات سید شیخ حسن برزنجى، معروف به پیر قره‌چى‌وار
  15. تصحیح دیوان شاعران بزرگ کردستان از جمله مولوى کُرد، ملا مصطفى بیسارانى و میرزا محمد (ولى دیوانه)
  16. تصحیح خسرو شیرین خاناى قبادى و سرایش ناقص آن
  17. مناقب و فضائل سید شیخ عبدالقادر گیلانى
  18. گردآورى و تصحیح دیوان شاعر بزرگ کرد، مولوى سید عبدالرحیم تایجوزى
  19. تصحیح و گردآورى و خوشنویسى مناجات‌نامه غلامرضا خان ارکوازى
  20. خوشنویسى و مقدمه و نظارت بر جلد اول حدیقه سلطانى
  21. نگاهی به تاریخچه نقشبندیه در کردستان به انضمام گلچینی از سروده‌های شاعر فارسی سرای کرد “وفاً
  22. سه هفت بند، از سه شاعر خانای قبادی، سید وجیه الدین هاشمی، سیدمحمد طاهر هاشمی
  23. و ده‌ها رساله ومقاله ادبی- تاریخی-دینی و عرفانی
  • درگذشت سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

سید محمد طاهر هاشمی در ۲ تیر ۱۳۷۰ در سن ۷۶ سالگی در روز عید قربان در کرمانشاه درگذشت و پیکر وی در دولت‌آباد روانسر در مقبرۀ خانوادگی و جوار نیاکانش به خاک سپرده شد.

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

عکسی از مورخ تاریخ کُرد سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

عکسی از کتاب “حدیقه سلطانی” از ستاد سید طاهر هاشمی

سید محمدطاهر سیدزاده هاشمی

عکسی از کتاب “هەوارگەی دڵان” از ستاد سید طاهر هاشمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.