امروز برابر است با :2 اسفند 1402

سید رحیم قریشی ‌زاده

سید رحیم قریشی ‌زاده متخلص به

سید رحیم قریشی ‌زاده متخلص به “دلسوز” هنرمندی آزاده و معتقد به اصلاح جامعه، سال 1309 در شهر مهاباد بدنیا آمد.

سید رحیم قریشی ‌زاده در منطقه پشت قلا در شهر مهاباد بدنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی را در مدرسه سعادت و ابن سینا و دیپلم خود را در مهاباد به پایان می‌رساند، مدتی مسئولیت برنامه‌های فرهنگی و هنری مدارس مهاباد را برعهده می‌گیرد.

قریشی در زمینه نویسندگی، گویندگی، دوبلاژ، خوشنویسی، تئاتر و موسیقی دستی بسیار توانا داشت و تلاش خستگی ناپذیر وی بمدت 2 دهه در رادیو، صداوسیما و همچنین تئاتر و موسیقی وی را در زمره هنرمندان برجسته کُرد در موکریان قرار می‌دهد.

“دلسوز” اولین تجربه هنری خود را با تئاتر آغوش شروع و بعدها با خلق آثاری همچون عدالت بشر، پرنده آبی، خانه ارواح، آسمان آب، تنها خودم، نیش و نوش و دهها اثر تراژدی، درام و ملودرام به اوج می‌رساند.

سید رحیم قریشی ‌زاده  در سال 1333 بصورت حرفه‌ای وارد عرصه هنر موسیقی و خوانندگی می‌شود و با آهنگسازی و خلق چندین اثر فاخر به یکی از هنرمندان برجسته عرصه موسیقی هم تبدیل می‌شود.

قریشی زاده از جوانی به کارهای هنری ازجمله تئاتر علاقمند بود،و در اواخر دهه 20 و اوایل دهه 30 شمسی که رادیو مهاباد بر روی موج 400 کیلووات در میدان آهنگران شهر مهاباد به همت سرهنگ رادپور با پخش برنامه‌های طنز و اخبار آغاز بکار کرد و با دعوت از وی فعالیت خود را در این رادیو شروع کرد.

هنر نمایش و تئاتر در مهاباد بعد از اجرای موفق دایکی نیشتمان(مادر وطن) که در دهه 1320  اجرا گردید دچار خاموشی شد اما با ابتکار ماموستا دلسوز با اجراهای زنده این روند خاتمه یافت، اما از دهه 1330 به بعد دیدگاه جامعه این اجازه را نمی‌داد تا بانوان بدون محدودیت در کارهای هنری ازجمله تئالتر حضوری فعال داشته باشند.

ماموستا قریشی زاده برای نمایش‌های رادیویی به کاراکتر خانم نیاز داشت و بیوک خانباغی که در شهر مهاباد سلمانی داشت از طریق یکی از دوستانش به وی معرفی می‌شود.

مرحوم خانباغی که شخصی بسیار با استعداد و بزله گو بود، همواره در مغازه سلمانی خود با تقلید صدای زنان و بیان داستان‌های روزمره در بین مردم شهرت یافته بود در نهایت قریشی به وی پیشنهاد همکاری می‌دهد که به نقطه عطفی برای تولید برنامه‌های رادیو مهاباد تبدیل می‌شود.

قریشی زاده که تهیه کنندگی برنامه چیرۆکی شه‌و( داستان شب) را در رادیو در ساعات 21 الی 22 شب  از سال‌های 1350 تا 1359 برعهده داشت، در تمامی نوشتارها و نمایش نامه‌ها درتلاش بود والدین را به تحصیل فرزندان به‌ویژه خانم ها ترغیب نماید و در همین عین استفاده از کاراکتر پوره زارا(عمه زهرا) توسط بیوک خانباغی خلاء حضور زنان در هنر نمایش را پر کرد.

سید رحیم قریشی زاده بیش از 20 اثردارد که اولین اثر وی در عرصه موسیقی ئافره‌ت و جوانی (زن و زیبایی) بود و آهنگسازی تمامی آثار توسط شخص ایشان صورت گرفته است.

قریشی زاده شیعرهای خود را از دیوان شاعران ماموستا گوران، وفایی و سواره ایلخانی زاده و سایر شاعران معروف کُرد انتخاب می‌کرد و رابطه نزدیکی با تمامی هنرمندان داشت.

سید رحیم قریشی زاده به همراه مناف ایرانپناه، ستاره چیتیان، علی خضری، نسرین چابک، بیوک خانباغی، خالد سیدی، حسین رهبر، رسول رش احمدی، بهمن مطلوب، ابوبکر پرتویانان، علی دوکچی، ابوبکر علیزاده، رحیم اعزازی، کامران مَطهری، محمد سیدی و چندین شخص پیشکسوت دیگر که همه آنها از دوستان صمیمی یکدیگر بودند بمدت چند دهه در رادیو مهاباد در توسعه و تولید آثار هنری حضوری فعالی و چشمگیر داشته‌اند.

آثار سید رحیم که بیشتر خالق آنها خود وی بود عمدتا طنز و اجتماعی بود، در سال های 46 و 47 چند گروه تئاتر دیگر نیز در مهاباد فعالیت می کردند که برخی از آنها آثار فاخری همچون اتلو و بهترین بابای دنیا را اجرا می کردند.

اگرچه قریشی زاده بصورت آکادمیک تحصیلات هنری را فرا نگرفته بود اما آثار وی تماما منحصربفرد و با توجه به وضعیت فعلی آن زمان شاهکاری هنری محسوب می‌شوند.

همچنین سید رحیم قریشی زاده صدای بسیار گرم و منحصربفردیو در عین حال کاراکتری چیره دست در نمایش‌های رادیویی بود، وی در دهه 50 علاوه بر تهیه و اجرای برنامه چیرۆکی شه‌و، اولین گوینده و تهیه کننده برنامه خاو و خیزان نیز بود.

سید رحیم قریشی زاده با داشتن پیشینه نمایش و فعالیت در رادیو، در هنر تئاتر نیز بسیار موفق بود و دستی توانا در هنر شیعر نیز داشت.

سید رحیم قریشی زاده علاقمند بود کارهای هنری خود و دیگران از کیفیت منحصر بفردی برخوردار باشند تا همطراز با آثار هنرمندان بزرگ باشند، همین امر موجب شد تا با بزرگان شعر و ادب و مویسقی همچون سواره ایلخانی زاده، استاد روژبیانی، مظهر خالقی بده بستان هنری داشته باشد و بدین ترتیب قریشی زاده جایگاه ویژه‌ای را در عرصه هنر نمایش و موسیقی در دهه 40 و 50 شمسی داشت و خدمات ارزنده‌ای به فرهنگ و هنر کُردی کرد.

اجرای برنامه و دعوت از هنرمندانی همچون حسن زیرک، استاد محمد ماملی، ملا حسین عبدالله زاده، هاشم فدایی و تنی چند از هنرمندان برجسته کُرد در دورهمی‌ها و اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری از دیگر ابتکارات این هنرمند پیشکسوت می باشد.

همچنین تشکیل اولین گروه هه‌لپه‌رکی مهاباد را با همکاری مناف ایرانپناه و چند نفر از جوانان خانم و آقا برای حضور در برنامه های فرهنگی و هنری نیز در همین دوران در شهر مهاباد بود.

  • ویژگی‌های شخصیتی هنرمند قریشی

سید رحیم قریشی زاده در برخورد با جوانان و هنرمندان بسیار متین، گرم و صمیمی بود و علاقه ویژه‌ای به نویسندگی در داستان داشت، تا جایی که همواره در تلاش بود تمامی نمایش‌های اجرا شده در رادیو و تلویزیون را به داستان تبدیل نماید.

سید رحیم با شناخت جامعه و ابعاد اجتماعی، در تلاش بود تا همانند پزشکی چیره دست دردهای جامعه را درمان کند و همین امر موجب شد تئاتر و نمایش‌های وی مملو از آزادی خواهی و اصلاح جامعه باشد.

وی در میدان هنر به چندین هنر ازجمله گویندگی، خوانندگی، نویسندگی، خبرنگاری، طنز و تمامی شاخه‌های فولکلور کُردی مسلط بود و دستی توانا در خلق آثار حرفه‌ای داشته است.

  • آثار سید رحیم قریشی قریشی زاده
  1. کتاب “کویستانی دل” (کوهستان دل) متشکل از 3 بخش در سال 1380
  2. کتاب “شه وگه‌ر” در سال 1397 چاپ شد . که بخشی از داستان‌های آن در خلال سال 1355 الی 1359 در رادیو مهاباد پخش شده است.

همچنین آهنگ‌های “به ئاسمانه‌‌‌‌وه ئه‌‌ستیره‌م دیوه” و “کفره لای من له یار ره‌نجان” و… از اشعار استاد “عبدالله گوران”، با صدای سید رحیم قریشی زاده، از شناسنامه‌های موسیقی کُردی محسوب می‌شوند.

  • درگذشت سید رحیم قریشی زاده

سید رحیم قریشی زاده در 18 خرداد 1370 خورشیدی بدلیل ابتلا به سرطان وفات یافت. پیکروی در قبرستان “بداق‌‌‌‌سلطان”، در شهر مهاباد به‌خاک سپرده شد.

سید رحیم قریشی زاده

عکسی از هنرمند کُرد سید رحیم قریشی زاده

سید رحیم قریشی زاده

عکسی از کتاب کویستانی دل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.