امروز برابر است با :2 اسفند 1402

سید خلیل عالی‌نژاد

سید خلیل عالی‌نژاد، نوازنده، خواننده، شاعر و آهنگساز کُرد در ۲۱ خرداد ۱۳۳۶ در شهر صحنه در استان کرمانشاه به دنیا آمد.

سید خلیل عالی‌نژاد، نوازنده، خواننده، شاعر و آهنگساز کُرد در ۲۱ خرداد ۱۳۳۶ در شهر صحنه در استان کرمانشاه به دنیا آمد.

  • زندگی و تحصیلات

سید خلیل عالی‌نژاد در خانواده‌ای از پیران یارسان متولد شد. پدرش سید شاهمراد عالی‌نژاد، نوازنده تنبور بود.

سید خلیل آموختن تنبور را نزد سیّد نادر طاهری آغاز کرد و پس از ۲ سال نزد سید امرالله شاه ابراهیمی رفت. همچنین از درویش امیر حیاتی نیز بهره برد و بعدها به محضر استاد عابدین خادمی راه یافت؛ در این دوره و به صورت همزمان سرپرستی گروه تنبورنوازان صحنه را نیز بر عهده گرفت. وی در سال ۱۳۷۵ (صفحه اول کتاب تنبور از دیرباز تا کنون) در رشته موسیقی از دانشگاه هنر فارغ التحصیل شد.

او بر ردیف موسیقی دستگاهی ایران تسلطی کافی داشت. سید خلیل آواز را از مکتب میرزا حسن خادمی آموخته بود و از نادر نادری دف آموخت و تار را از کیخسرو پور ناظری، نواختن تارش به شیوه نوازندگی مکتب برومند نزدیک بود و پرده گیری‌ها و مضراب شمرده و جمله بندی‌هایش در سه تار، شیوه‌ی نوازندگی یوسف فروتن را به یاد می‌آورد. سید خلیل همچنین علاوه بر نوازندگی تنبور به ساخت تنبور و سه‌تار نیز پرداخته‌است و ساخته‌های او با مهر شیدا محصول کارگاه مشترک به همراه عبدالرضا رهنما و بعد از سال ۱۳۷۰ در کارگاه شخصیش با مهر قلندر موجود است.

  • فعالیت هنری

در اوایل دهه ۶۰ گروه تنبور شمس به سرپرستی کیخسرو پور ناظری تشکیل شد و عالی نژاد به جمع این گروه پیوست. حاصل همکاری با گروه تنبور شمس، تکنوازی و جواب آواز ماندگار سید خلیل در کاست صدای سخن عشق بود که با صدای شهرام ناظری انتشار یافت.

در اواسط دهه۷۰ سید خلیل خود گروه باباطاهر را تشکیل داد و اعضای گروه باباطاهر در اجلاس هنرهای دینی (۱۳۷۵ تهران) برنامه‌ای اجرا کردند که ویدئو آن به نام زمزمه‌ی قلندری به نفع خیریه کهریزک دراختیار علاقه‌مندان قرار گرفت. در سال۱۳۷۱ سیدخلیل به وصیت احمد عبادی برای شرکت در مراسم خاکسپاری او به تهران رفت و پس از آن دیگر هیچ‌گاه به دیار خود بازنگشت.

سید خلیل عالی‌نژاد علاوه بر خوانندگی و تنبور نوازی سه تار هم می‌نواخت و دستی چیره بر آن داشت. سال ۱۳۷۶ که به جشنواره موسیقی حماسی آمد و زیر بغل استاد و پیر مرادش درویش امیرحیاتی را گرفت و او را به صحنه تالار اندیشه آورد تا هنرش را عرضه بدارد. خودش نیز در بخشی از برنامه مقام‌های سوار سوار، سماع رقم چهارم، جلوشاهی و خان امیری را اجرا کرد و زیبایی کارش در آن بود که ماهور ایلامی و عالی مکان را برای اولین بار عرضه نمود که مورد تشویق تماشاگران قرار گرفت.

  • آلبوم‌ها

از سید خلیل عالی‌نژاد مجموعه‌های زیادی همانند گروه نوازی‌های: آئین مستان، ثنای علی، زمزمه‌ی قلندری، آیین قلندری و دونوازی شکرانه با همنوازی دف حمیدرضا خجندی و نیز آثار بسیاری از مراسم آیینی و اجراهای خصوصی باقی‌مانده‌است.

  • کتاب‌ها
  1. ع‍ال‍ی‌ن‍ژاد، خ‍ل‍ی‍ل، ت‍ن‍ب‍ور: از دی‍رب‍از ت‍ا ک‍ن‍ون‌، ت‍ه‍ران: دان‍ش و ف‍ن، ۱۳۷۶.
  2. عالی‌نژاد، خلیل، دفتر بیقراری‌های دل: سروده‌های کُردی و فارسی سیدخلیل عالی‌نژاد (بیقرار)، به کوشش اسماعیل اثباتی، خط علی عسکری، تهران: دانش و فن، ۱۳۸۶.
  3. عالی‌نژاد، خلیل، دفتر بیقراری‌های دل: سروده‌های عرفانی فارسی و کُردی، با و ویرایش میرجلال الدین کزازی و یدالله عاطفی، خوشنگاری و صفحه‌آرایی کاوه اخوین، یدالله کابلی و دیگران، تذهیب کاترین صباغیان، شیراز: هنر بیستم، ۱۴۰۰.
  4. عالی‌نژاد، خلیل، رساله‌ی عالی قلندر، بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا.
  • تصحیح کلام
  1. رساله‌ی یاری، گزیده‌ای از سرانجام، ۲۰ خرداد ۱۳۷۹، چاپ اول ۱۳۸۴.
  2. کلام شیخ امیر، همراه با ترجمه و تفسیر
  3. کلام تیمور بانیارانی، همراه با ترجمه و تفسیر
  4. کلام خان الماس، تصحیح، ترجمه و کتابت
  • درگذشت

سید خلیل عالی‌نژاد پس از چندین سال ماندگاری در تهران در سال ۱۳۷۹ برای شش ماه به سوئد رفت و برای یک سال نیز اقامتش را تمدید کرد. عاقبت تنها چند هفته پیش از برگشتن به ایران در ۲۷ آبان ۱۳۸۰ در شهر گوتنبرگ سوئد، به دست افراد ناشناس به قتل رسید و خانه و جسم بی‌جانش نیز به آتش کشیده‌شد.

  • مراسم یادبود

مراسم یادبود سید خلیل عالی‌نژاد هرساله در سالگرد کشته‌شدن وی ۲۷ آبان بر سر مزار وی در صحنه برگزار می‌شود. در سال ۱۴۰۱ مراسم یادبود وی به صحنۀ اعتراض پیروان دین یاری به جمهوری اسلامی تبدیل شد و مأموران امنیتی، شبه‌نظامی و لباس شخصی جمهوری اسلامی به مردم یورش بردند.

سید خلیل عالی‌نژاد

عکسی از سید خلیل عالی‌نژاد، شاعر و آهنگساز کُرد

سید خلیل عالی‌نژاد

عکسی از نوازنده، خواننده کُرد

سید خلیل عالی‌نژاد

عکسی از سید خلیل عالی‌نژاد نوازنده تنبور

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.