امروز برابر است با :27 خرداد 1403

سنندج

سنندج یکی از شهرستان‌های استان کردستان در غرب ایران است. مرکز این شهرستان شهر سنندج است.

سنندج یکی از شهرستان‌های استان کردستان در غرب ایران است. مرکز این شهرستان شهر سنندج است.

سنندج (تلفظ به کُردی: سِنَه، کورساندومین شهر بزرگ کُرد نشین و بیست و سومین شهر بزرگ ایران، مرکز استان کردستان در غرب ایران که در فاصله 512 كیلومتری جنوب غرب تهران قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دریا 1480 متر می باشد. شهر سنندج در سال 1046 هجری قمری در زمان حكومت سلسله صفویه و در دوران شاه صفی و توسط سلیمان خان اردلان بنا شده است.

شهر سنندج را به علت واقع شدن در دامنه‌ی کوه، در قدیم سنه می‌خواندند و چون قلعه آن از لحاظ نظامی اهمیت زیادی داشته، آن را سنه‌دژ (قلعه‌ای در پای کوه) می‌نامیدند که کم‌کم به سنندج بدل گردید. ژاک دمورگان که در اواخر سلطنت ناصرالدین‌شاه به ایران آمده، همه جا از این شهر با نام سنه یاد کرده‌است.

سنندج که از شهرهای کهن و مقدس است به آیین مهر و زردشت در این بخش ایران بازمی‌گردد. ارتباط این شهر و نواحی مجاور آن با اساطیر پهلوانی آریایی از اهمیت و قدمت این شهر حکایت می‌کند. شهر جدید سنندج در دوره صفوی و در روزگار شاه‌صفی در سال ۱۰۴۶ هجری قمری توسط سلیمان‌خان اردلان ساخته شد. نام سنه به احتمال زیاد از ریشه اوستایی گرفته شده‌است. تا قبل از دوره قاجار ازاین شهر به عنوان سنه یاد می‌شده‌است اما بعد از این دوره به سنندج تغییر نام پیدا کرد.

  • پیشینه تاریخی سنندج

از پیدایش و بنای شهر سنندج زمان زیادی نمی‌گذرد. در سال ۱۰۴۶هجری قمری سلیمان خان اردلان به انگیزه نظامی و ایجاد مرکزیت سیاسی برای حکومت، هسته اولیه سنندج را بر روی تپه‌ای در کنار روستای “سینه” بنا نهاد. این شهر تا سال ۱۳۴۰ دارای حالتی از شهرنشینی ایستا و طبیعی بوده‌است؛ ولی از این دوره به بعد شهر از حالت ایستایی شهرنشینی خارج شده و وارد مرحله شهرنشینی سریع می‌شود.

به‌طوری‌که از این دوره تا سال ۱۳۵۷، رشد کالبدی شهر معادل دوره ۳۵۰ ساله تاریخ شهر بوده و جمعیت آن نیز دو برابر شده‌است. از سال ۱۳۴۵ به بعد بیش از ۸۰۰ هکتار از زمین‌های کشاورزی روستاهای حاجی‌آباد، شریف‌آباد، عباس‌آباد، کمیز، کانی کوزله، فرجه، چهارباغ، قرادیان، قطارچیان و دگایران به محدوده شهری ملحق شده‌اند، ضمن آنکه اراضی کشاورزی روستاهای گریزه، نایسر، حسن‌آباد، دوشان،خانقاه و قشلاق هم مورد هجوم واقع شده یا تغییر کاربری داده شده‌اند.

با شکل‌گیری محله‌های اصلی، به تدریج مهاجران روستایی و قشرها کم‌درآمد شهر، که از وابستگان بلافصل فئودال‌ها بوده‌اند، در خارج از محدوده محله‌های مرکزی مستقر شده‌اند و سکونتگاه‌های پیرامونی شهر سنندج را به وجود که هم‌اکنون جزئی از بافت قدیم شهر محسوب می‌شوند، محله‌های “جور آباد بالا و پایین” هم‌سو با چنین روندی شکل گرفته‌اند.

به دنبال اجرای اصلاحات ارضی در سال‌های آغازین دهه ۴۰، ساختار اجتماعی اقتصادی شهر سنندج همانند بسیاری از شهرهای دیگر ایران دستخوش تغییرات جدی می‌شود. در واقع نضج اولیه اسکان غیررسمی شهر سنندج در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ تشکیل می‌یابد و در اواخر این دوره به وضوح و روشنی در ساختار کالبدی شهر نمایان می‌شود. بیشترین مهاجرت به سمت شهر در فاصله سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ اتفاق می‌افتد که اوج بحران‌های سیاسی اجتماعی به ویژه در کردستان می باشد.

بنابراین، رویدادهای سیاسی اجتماعی به مثابه عاملی در جهت تسریع روند مهاجرتی عمل می‌نماید که بر نظام اقتصادی اجتماعی جدیدی که از دهه ۴۰ به بعد شکل گرفته بود، مبتنی‌می باشد. جمعیت سنندج در این دوره به بیش از دو برابر می‌رسد. حجم بسیار زیادی از این جمعیت در سکونتگاه‌های خودرو همچون “عباس‌آباد” در امتداد محور شمالی شهر و “تقتقان” در امتداد محور شرقی استقرار می‌یابند.

اطلاعات موجود نشانگر آن می باشد که محله‌های عباس‌آباد و کانی کوزله که مهم‌ترین سکونتگاه‌های نابسامان در شرق سنندج برشمرده می‌شوند قبل از سال ۱۳۵۵ وجود نداشته‌اند. در شمال شهر نیز محله‌های “تقتقان“، “اسلام‌آباد” و “گردی گرول” به‌طور عمده پس از این سال شکل گرفته‌است. با شکل‌گیری و گسترش محله‌های غیررسمی در فاصله سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ فاصله برخی از روستاهای اطراف شهر به وسیله‌ی سکونتگاه‌های نابسامان و محله‌های حاشیه‌ای شرقی و غربی، پر شد. از این نمونه می‌توان به روستا “حاجی‌آباد” در شرق و “فرجه” در غرب سنندج  میتوان اشاره کرد.

با آمدن مهاجران جدید، نسل‌های گذشته آنان به تدریج به سمت مرکز شهر و بافت قدیم حرکت کردند و عملاً بخش‌هایی از بافت قدیم شهر که به مناطق حاشیه‌ای می‌پیوستند، به محل استقرار نسل‌های قدیمی و مهاجران بدل شدند. در این خصوص می‌توان به محله‌های “شمال شهدا“، “گلشن” ،”پیرمحمد و بهارمست” و “چم حاجی نسه” اشاره نمود که غالب آن‌ها جزو بافت قدیم شهر بوده‌اند و بخش‌هایی از آنکه به محله‌های حاشیه‌ای شمالی و شرقی پیوسته‌اند و به صورت سکونتگاه‌هایی با شرایط و امکانات نسبتاً بهتر برای نسل اول مهاجران درآمده‌اند.

  • نام سنندج

نام سنندج دگرگون شده‌ی سنه‌دژ است و سنه دژ نیز دگرگون شده نام سینه دژ می باشد و به این علت این نام را انتخاب کردند زیرا در وسط و مرکز یا سینه دژ (کوه)های آبیدر و رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. شهر سنندج به شهر هزارتپه معروف است و همچنین به سنندج شهر مساجد نیز می‌گویند.

  • زبان مردم سنندج

زبان مردم سنندج، کُردی سورانی با لهجه اردلانی می باشد که پس از گذشت زمان تغییراتی در سخن گفتن و لهجه ساکنان آن منطقه ایجاد شده‌است.

  • مذهب سنندج

مردم شهرستان سنندج پیرو دین اسلام با مذهب سنّی (شافعی) است. همچنین در سنندج هنوز تعداد اندکی از یهودیان به جا مانده‌اند. همچنین مردمی از اهل تشیع در این شهر زندگی می‌کنند که اکثر آن‌ها از شهرهای قروه و بیجار و کرمانشاهان به این شهر آمده‌اند.

  • جمعیت سنندج

جمعیت شهر سنندج بر پایه سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، برابر با ۵۰۱٬۴۰۲ نفر بوده‌است.

  • موقعیت جغرافیایی سنندج

سنندج در ارتفاع ۱٬۴۵۰ تا ۱٬۵۳۸ متری از سطح دریا و در منطقه‌ی کوهستانی زاگرس واقع شده این شهر از سمت غرب به کوه آبیدر، از سمت شمال به کوه شیخ معروف، از سمت جنوب به کوه سراج الدین، محدود شده‌است و در منطقه‌ای به وسعت ۶/۳۶۸۸ هکتار گسترده نموده‌است. سنندج به لحاظ موقعیت جغرافیایی و فعالیت‌های شهرسازی عصر صفوی و قاجار، از بافت شهری سنتی با ارزشی برخوردار است که بناهای مسکونی و عام‌المنفعه متعددی مانند حمام، مساجد و بازار در آن باقی مانده‌است؛ و دارای محدوده‌ی بافت تاریخی فرهنگی با وسعتی معادل ۱۱۲ هکتار می باشد. این شهر یکی از قطب‌های گردشگری سالم در ایران شناخته می‌شود.

  • آب و هوا سنندج

آب و هوا شهر سنندج، سرد و نیمه خشک و متمایل به مرطوب است. در فصل بهار و تابستان هوای معتدل دارد. متوسط دمای سنندج در بهار ۱۵٬۲۰، در تابستان ۲۵٬۲۰، در پاییز ۱۰٫۴۰ و در زمستان ۱٫۶۰- درجه‌ی سانتی‌گراد است. حداکثر دما در تیر حدود °۴۴ و حداقل آن در بهمن، °۱۳٫۵- درجه‌ی سانتی‌گراد است. بارندگی سالانه به‌طور متوسط ۵۰۰ میلی‌متر بوده و حداکثر روزانه، ۶۱ میلی‌متر می باشد.

  • جاذبه‌های تاریخی و مذهبی سنندج

دولت صفوی توجه خاصی به شهر سنندج به عنوان مرکز ایالت اردلان داشت همین مسئله موجب شد که زمینه حضور هنرمندان و معمارانی از اصفهان به این شهر فراهم گردد و در نتیجه‌ی معماری سبک اصفهانی که با اقلیم سنندج هم همخوانی و انطباق داشت در این شهر گسترش یافت و عماراتی از جمله کهن دژ و ساختمان‌های داخل آن و بازار سنندج با پلانی مستطیل شکل که کاملاً تحت تأثیر معماری بازار پیرامون میدان نقش جهان اصفهان بود ساخته شد، یکی از چهار باغ‌هایی که در ایران پس از چهار باغ اصفهان ساخته شد، چهار باغ سنندج در شمال بازار بود، این چهار باغ در دوره قاجار به محله مسکونی چهار باغ تبدیل شد البته تأثیر سبک معماری اصفهان در دوره زندیه و قاجاریه هم تداوم یافت و چهار باغ و عمارت خسروآباد در جنوب غرب سنندج ساخته شد که اکنون عمارت خسروآباد و بخشی از چهار باغ آن باقی مانده‌است.

  • عمارت و خانه‌های تاریخی سنندج

از عمارت و خانه‌های تاریخی شهر سنندج می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1.  عمارت خسروآباد
  2. عمارت آصف وزیری (خانه کُرد)
  3. عمارت وکیل الملک
  4. عمارت مشیر دیوان
  5. عمارت امجدالاشراف
  6. عمارت ملک التجار
  7. عمارت احمدزاده
  8. عمارت سرهنگ آزموده اردلان
  9. عمارت ملا لطف‌الله شیخ‌الاسلام
  10. مجموعه عمارت شیخ محمد باقر غیاثی
  11. عمارت سالار سعید (موزه سنندج)
  12. خانه معمار باشی
  13. خانه پیر مرادی
  14. خانه آیت‌الله شیخ محمد مردوخ کردستانی
  15. خانه گله داری و خانه مجتهدی

از دیگر آثار تاریخی میتوان به پل تاریخی قشلاق واقع در شرق سنندج، بر روی رودخانه قشلاق ساخته شده که از آثار دوره صفویه و زندیه اشاره نمود.

 

سنندج

عکسی از نمای شهر سنندج

سنندج

عکسی از نمای آبیدر سنندج

سنندج

26 یک پینگ

  1. پینگ بک: مستوره اردلان - بانه تی وی

  2. پینگ بک: عباس کمندی - بانه تی وی

  3. پینگ بک: مظهر خالقی - بانه تی وی

  4. پینگ بک: سیدعلی اصغر - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  5. پینگ بک: سید اسعد شیخ الاسلامی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  6. پینگ بک: هوتن شکیبا - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  7. پینگ بک: پرفسور مظفر پرتوماه - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  8. پینگ بک: استاد براتعلی نورایی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  9. پینگ بک: عبدالحمید ملک‌الکلامی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  10. پینگ بک: هادی ضیاء الدینی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  11. پینگ بک: امان‌الله خان اردلان - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  12. پینگ بک: مریم بوبانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  13. پینگ بک: قطب‌الدین صادقی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  14. پینگ بک: وریا غفوری - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  15. پینگ بک: بیژن ذوالفقارنسب - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  16. پینگ بک: علی اکبر بهزادیان - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  17. پینگ بک: فاروق فرساد - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  18. پینگ بک: جلال ملکشاه - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  19. پینگ بک: دکتر سوران کردستانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  20. پینگ بک: محمد مردوخ کردستانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  21. پینگ بک: محمد صدیق تعریف - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  22. پینگ بک: فتانه ولیدی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  23. پینگ بک: بهروز غریب پور - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  24. پینگ بک: جمشید عندلیبی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  25. پینگ بک: حسن کامکار - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  26. پینگ بک: خسرو سینا - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.