امروز برابر است با :2 اسفند 1402

استان کردستان

استان کردستان یکی از استان‌های کُردنشین در غرب ایران به مرکزیت سنندج می باشد.

استان کردستان یکی از استان‌های کُردنشین در غرب ایران به مرکزیت سنندج می باشد.

ساکنان اصلی استان کردستان کُرد هستند و استان کردستان به استناد شواهد و مدارک مستند تاریخی، قوم کُرد یکی از اقوام آریایی هستند که در هزاره دوم قبل از میلاد از کناره‌های دریای خزر به سلسله کوه‌های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت آشوریان در نینوا، امپراتوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه‌گذاری کردند.

استان کردستان با مساحت ۲۹٬۱۳۷ کیلومتر مربع معادل ۱/۷٪ مساحت کل کشور ایران است. این استان که در دامنه‌ها و دشت‌های پراکنده رشته کوه‌های زاگرس میانی جای گرفته است، از شمال به استان‌های آذربایجان غربی و زنجان، از جنوب به کرمانشاه، از شرق به همدان و زنجان و از غرب به اقلیم کردستان در کشور عراق محدود شده است. استان کردستان با کشور عراق ۲۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارد. استان کردستان برپایۀ آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۹۰ دارای ۱۰ شهرستان، ۲۹ شهر، ۳۱ بخش، ۸۶ دهستان و ۱۶۹۷ آبادی دارای سکنه و ۱۸۷ آبادی خالی از سکنه بوده‌است.

شهرستان‌های استان کردستان عبارتند از: سنندج، سقز، بانه، مریوان، قروه، دیواندره، بیجار، کامیاران، دهگلان و سروآباد.

 

  • تاریخچه استان کردستان

استان کردستان بخشی از سرزمینی می باشد که در شرق سرزمین مادها که با نام‌های پارسوا یا پرسوا در کتیبه‌های آشوری و اورارتویی ثبت گردیده‌است و بر اساس آثار تاریخی بر جا مانده و گنجینه زیویه، قلعه و ارگ زیویه مرکز حکومت و پایتخت مادها بود. پارسوا (parsua) نام منطقه‌ای بود در شهرستان سنندج شامل ۲۷ ناحیه کم جمعیت و زیستگاه قدیم اقوام پارس بشمار می‌آمد. نخستین اشاره‌ی تاریخی به پارسوا در حمله‌ی سلمنسر سوم در کتیبه‌ای به سال ۸۳۷ پیش از میلاد می باشد. در شمال به اورارتو، در جنوب و جنوب غربی به ایلام و سومر و در غرب به آشور منتهی می‌شد. در ابتدا قبایل آریایی در شرق و غرب دریاچه ارومیه اسکان یافتند. تعدادی از آنان در شرق دریاچه مقیم شدند و آن را “آمادای” نامیدند و قسمتی که در غرب دریاچه ارومیه بود را پارسوا (پارسوما) نامیده می‌شد. اولین گروه دولت مادها را بنیان نهاد و دومین گروه سلطنت قدرتمند هخامنشیان را به وجود آورد. با توجه به متن نوشته داریوش در پرسپولیس و بیستون، دولت شاهنشاهی مادها در ناحیه هخامنشی در ۵۵۰ قبل از میلاد واقع شده و سرزمین مادها یکی از ایالات دولت هخامنشی شد.

 

  • نام کردستان

نام کُردستان متشکل از دو کلمه‌ی “کُرد” و پسوند “ستان” به معنی مکان می باشد. کُردستان مکان و سرزمین کُردها و ناحیه‌ای در غرب ایران است. کلمه‌ی کردستان اولین بار به‌طور رسمی در دوره‌ی سلجوقی به‌کار برده شد و از آن پس ثبت گردید.

  • زبان

اکثریت مردم استان کردستان به میزان ۹۸٫۸ درصد به زبان کُردی با لهجه‌های مختلف گویش می‌کنند. گروهی از زبان‌شناسان بر این باورند که زبان کُردی یکی از زبان‌های گروه هند و اروپایی و ایرانی می باشد. زبان کُردی علاوه بر استان کردستان در استان‌های ایلام، کرمانشاه، آذربایجان غربی، همدان و شمال خراسان و دیگر کشورهای خاورمیانه همچون ترکیه،‌ عراق، سوریه، لبنان و ارمنستان نیز تکلم می‌شود و لهجه‌های گوناگونی دارد. در استان کردستان گویش‌های سورانی، کُردی جنوبی و گورانی (هورامی) از زبان کُردی تکلم می‌شود، ‌اما پر تکلم‌ترین گویش کُردی در استان کردستانسورانی” می باشد که لهجه‌های اردلانی، سقزی، جافی، مکریانی، بابانی از این گویش در این استان تکلم می‌گردد.

علاوه بر زبان کُردی، گویشوران ترکی آذربایجانی نیز در استان کردستان زندگی می‌کنند که جمعیت آن‌ها بنا بر آمار موجود نزدیک به ۰٫۳ درصد از جمعیت استان را شامل می‌شود.

 

  • دین و مذهب کردستان

دین کُردها چه قبل از اسلام و چه در دوره‌های اسلامی با سایر اقوام ایرانی مشترک بوده‌است. طبق اسناد و آثار به دست آمده قبل از اسلام بیشتر مردم کردستان زرتشتی بوده‌اند. و امروزه اکثریت مردم استان کردستان، مسلمان و اهل تسنن بوده و در انجام آداب و مناسک دینی از فقه امام شافعی پیروی می کنند و شافعی مذهب هستند. گروهی هم پیرو مذهب تشیع بوده که اکثریت آنها در شرق استان ساکن هستند. علاوه بر این گروه‌های کوچکی نیز با پیروی از سایر ادیان همچون یهودی، مسیحی، یارسان، بهائی و مذاهب دیگر در این استان زندگی می‌کنند.

  • جمعیت

استان کردستان بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵جمعیت (۱٫۶۰۳٫۰۱۱ نفر) دارد که ۳۴ درصد روستایی و ۶۶ درصد را جمعیت شهری تشکیل می‌دهد. تراکم نسبی جمعیت معادل ۵۱٫۲ نفر در کیلومتر مربع می باشد.

 

  • موقعیت جغرافیایی استان کردستان

استان کردستان با مساحت ۲۸٬۲۰۳ کیلومتر در غرب کشور ایران مجاور کشور عراق بین ۳۴ درجه و ۴۴ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۳۱ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۱۶ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است که این مساحت ۱٫۷ درصد از مساحت کل کشور را شامل می‌شود و از نظر وسعت رتبه‌ی ۱۶ را در کشور دارا می باشد. از شمال به استان‌های آذربایجان غربی و قسمتی از زنجان و از جنوب به استان کرمانشاه و از شرق به استان همدان و قسمتی دیگر از استان زنجان و از غرب به کشور عراق محدود می‌باشد. استان کردستان شامل ۲۳۰ کیلومتر مرز خاکی مشترک با کشور عراق دارد. از لحاظ اقلیمی و طبیعی استان کردستان منطقه‌ای کوهستانی می‌باشد که دشت‌های مرتفع و دره‌های پهن نیز در پهنه منطقه گسترده شده‌اند. اختلاف ارتفاع بین بلندترین و پست‌ترین نقاط استان به حدود ۲۴۰۰ متر می‌رسد. کوه شاهو با ارتفاع ۳۳۰۰ متر بلندترین و منطقه آلوت در بانه با ارتفاع حدود ۹۰۰ متر کم ارتفاع‌ترین نقطه استان کردستان می‌باشد؛ که این اختلاف ارتفاع خود باعث به وجود آمدن اقلیم‌های متفاوت شده است. کردستان با دریا فاصله اش زیاد می باشد، اما از طریق دره‌های عمیق در هم تنیده، به آب‌های آزاد جهان در جنوب و دریاچه‌های شمالی نظیر دریای خزر و دریاچه ارومیه راه دارد. سرچشمه بسیاری از رودخانه‌های بزرگ در کوه‌های کردستان واقع شده‌اند.

  • جاذبه های طبیعی و تفریحی کردستان
  1. کوه آربابا
  2. سراب قروه
  3. آبشارکویله
  4. منطقه اورامان
  5. آبشار و چشمه بل
  6. پارک جنگلی آبیدر
  7. دریاچه زریبار در مریوان
  8. روستای پلکانی پالنگان
  9. پارک مولوی کُرد سقز
  10. غار کرفتو (دیواندره)
  11. رودخانه زرینه رود از ارتفاعات سقز
  12. چشمه‌ی آب معدنی باباگرگر (قروه)
  13. روستای گردشگری نجنه و منطقه سورین (بانه)
  14. رشته کوههای چهل‌چشمه مابین سقز و دیواندره
  15. کوه های کیله شین و کوه نکروز مابین سقز و بانه
  16. سد لگزی یا سد شهید کاظمی که تاج سد در مرز سقز و بوکان و کل مخزن سد و حوضه آبریز آن در سقز قرار گرفته است

 

  • آثار تاریخی و گردشگری استان کردستان
  1. قرآن نگل
  2. حمام حاج صالح
  3. تپه باستانی زیویه
  4. غار کرفتو
  5. قلعه قمچقای
  6. زیارتگاه حضرت عکاشه
  7. عمارت خسروآباد
  8. سردر فهیم
  9. مسجد دو مناره سقز
  10. کتیبه تنگی ور
  11. بازار و مراکز خرید بانه
  12. بازار سقز
  13. بازار سرپوشیده سنندج
  14. قرآن تاریخی شیخ حسن مولان آباد
  15. کاروانسرای تاجوانچی
  16. روستای گردشگری صلوات‌آباد (سنندج)
  17. پل قشلاق سنندج
  18. مسجد جامع دارالاحسان(سنندج)
  19. عمارت آصف وزیری (خانه کُرد)
  20. خانقاه نقشبندی سقز
  21. مسجد و زیارتگاه هاجرخاتون
  22. حمام خان سنندج
  23. عمارت مشیر دیوان سنندج
  24. عمارت سالار سعید (موزه سنندج)
  25. روستای تاریخی نگل
  26. پل تاریخی قشلاق
  27. روستای پلکانی اورامان تخت
  28. سنگ‌نبشته‌ اورامان (کتیبه‌ تنگی‌ور)
  29. روستای پالنگان
  30. پیست اسکلی بین‌المللی نسار
  31. بازار سنتی بیجار
  32. بابا گرگر (قروه)
استان کردستان

عکسی از زریبار مریوان در استان کردستان

استان کردستان

عکسی از روستای پالنگان در استان کردستان

استان کردستان

عکسی از غار کرفتو در استان کردستان

29 یک پینگ

  1. پینگ بک: سقز - بانه تی وی

  2. پینگ بک: سنندج - بانه تی وی

  3. پینگ بک: مریوان - بانه تی وی

  4. پینگ بک: قروه - بانه تی وی

  5. پینگ بک: زرینه - بانه تی وی

  6. پینگ بک: دیواندره - بانه تی وی

  7. پینگ بک: دهگلان - بانه تی وی

  8. پینگ بک: کامیاران - بانه تی وی

  9. پینگ بک: بیجار - بانه تی وی

  10. پینگ بک: هورامان - بانه تی وی

  11. پینگ بک: پالنگان - بانه تی وی

  12. پینگ بک: سعید آقاخانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  13. پینگ بک: جلال ملکشاه - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  14. پینگ بک: کوچر بیرکار - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  15. پینگ بک: پروفسور ابراهیم کریمی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  16. پینگ بک: کوچر بیرکار - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  17. پینگ بک: فرهاد اصلانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  18. پینگ بک: بهاالدین عزیزی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  19. پینگ بک: محمد مردوخ کردستانی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  20. پینگ بک: محمد صدیق تعریف - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  21. پینگ بک: فتانه ولیدی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  22. پینگ بک: رحیم معینی کرمانشاهی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  23. پینگ بک: غلامرضاخان ارکوازی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  24. پینگ بک: یوسف قادریان - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  25. پینگ بک: علی‌ اکبر مرادی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  26. پینگ بک: قادر عبدالله‌زاده - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  27. پینگ بک: حسن کامکار - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  28. پینگ بک: جمشید عندلیبی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

  29. پینگ بک: زکریا مرادی - دانشنامه اینترنتی بانه تی وی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.